Donkere sterrenbeelden
Wij verbinden sterren met lijnen en noemen het resultaat een sterrenbeeld. Andere volken lazen dezelfde hemel op een andere manier: ze keken naar de donkere plekken in de Melkweg, wolken van stof die het licht van de sterren erachter tegenhouden, en zagen daarin dieren.
Schuif de regelaar om dezelfde Melkweg eerst met onze lijnen te zien en dan met de schaduwen. Kies daarna welke traditie je leest: de Emoe in de lucht, die onder meer de Kamilaroi en de Euahlayi in Australië kennen, of Yacana, de hemelse lama van de Quechua-bevolking in de Andes.
Veeg over de foto om de Melkweg te verschuiven.
Westerse blik. De westerse blik: het Zuiderkruis, Alpha en Beta Centauri (die naar het Zuiderkruis wijzen) en Schorpioen, met de lijnen die wij tussen de sterren trekken.
De schaduw lezen: Emoe in de lucht (Australië). De schaduw gelezen als de Emoe in de lucht: het Kolenzak is de kop, de hals volgt de donkere baan vanaf Alpha en Beta Centauri, het lijf wordt het breedst bij Schorpioen en de staart loopt uit richting Schutter.
De schaduw lezen: Yacana, de hemellama (Andes). De schaduw gelezen als Yacana, de lama: Alpha en Beta Centauri zijn haar ogen, haar lijf loopt langs de donkere baan naar Schorpioen en onder haar loopt het jong. Het Kolenzak is Yutu, de tinamoe, en bij Schutter loopt Atoq, de vos.
Eerlijk over wat je ziet
De stippellijnen zijn onze eigen schets van waar de donkere wolken liggen. De tradities zelf kennen geen vaste tekening, en elk volk vertelt het op een eigen manier. Het zijn levende tradities: wat hier staat is een kleine selectie uit wat openbaar is gedeeld en gepubliceerd, zonder de geheime of ceremoniële lagen.
Deze figuren zijn alleen goed te zien vanaf het zuidelijk halfrond. Het Kolenzak staat zo ver naar het zuiden dat het vanuit Nederland nooit boven de horizon komt.
Lees verder
- De Emoe in de lucht: de Emoe als schaduw, met zijn kalender.
- Yacana, de hemelse lama: de lama, haar jong en de andere donkere dieren van de Andes.
- Waarom we het donker niet zien: wat de donkere plekken zijn, en waarom ons oog ze overslaat.
Foto: ESO/S. Brunier, uitsnede en bewerkt, licentie CC BY 4.0. Lijnen en stippellijnen: Cellarius.