Rekenmodule Vedische astrologie
Nakshatra berekenen
Een nakshatra is een van de 27 gelijke delen van de baan van de Maan langs de hemel, elk 13°20′ breed. Vul een geboortedatum, tijd en tijdzone in en zie in welke nakshatra de Maan stond, in welke van de vier pada's, en waar Zon en Maan stonden in de siderische dierenriem.
Wat is een nakshatra?
De Maan doet er ongeveer 27,3 dag over om langs de hemel rond te gaan. De Indiase traditie verdeelt haar baan in nakshatra's, vaak maanhuizen genoemd, en de Maan staat ruwweg een dag in elk. Wij gebruiken de latere en meest gangbare indeling: 27 gelijke delen van 13°20′, elk verdeeld in vier pada's van 3°20′, samen 108 pada's.
Oudere lijsten hebben 28 nakshatra's, met Abhijit erbij, en delen van ongelijke breedte. Abhijit komt in de traditie voor, bijvoorbeeld bij het kiezen van gunstige tijden, maar hoort niet bij de 27 die deze rekenmodule gebruikt.
Siderisch, niet tropisch
De westerse astrologie meet de dierenriem vanaf het lenteequinox (de tropische dierenriem). De Vedische astrologie legt het nulpunt vast ten opzichte van de sterren (de siderische dierenriem). Het verschil heet de ayanamsa. Door de precessie van de equinoxen groeit die met ongeveer 50 boogseconden per jaar. Met de Lahiri-ayanamsa was ze 24°13′ op 1 januari 2026.
Daardoor staat de Zon in de eerste ongeveer 24 dagen van elk tropisch teken nog in het vorige siderische teken, en in de laatste ongeveer 6 dagen in hetzelfde teken. De twaalf rashi zijn gelijke delen van 30° vanaf het gekozen nulpunt, geen sterrenbeelden met hun officiële grenzen.
Hoe we rekenen
We nemen de schijnbare plaats van de Maan vanuit het middelpunt van de Aarde uit de bibliotheek Astronomy Engine, corrigeren voor nutatie en trekken de ayanamsa af. De nakshatra is het deel van 13°20′ waarin de uitkomst valt; begin en einde vinden we door te zoeken naar de momenten waarop de Maan de grenzen passeert. Alles draait in je browser, voor data van 1900 tot 2100.
We hebben de plaats van de Maan getoetst aan de maanfasen van het U.S. Naval Observatory en de ayanamsa aan een gepubliceerde tabel van de Swiss Ephemeris. Daarnaast vergeleken we 38 grenstijden van nakshatra's op 19 data tussen 1901 en 2030 met de dagelijkse Panchang van Prokerala (Lahiri-ayanamsa, lokale tijd in India). Dat is een berekening, geen officiële almanak. Het grootste verschil was 1,1 minuut. Vóór 1906 had India geen vaste standaardtijd, en de gepubliceerde tijden volgen de historische tijdzonegegevens (UTC+5:21 tot eind 1905). Voor data na 2030 hebben we geen gepubliceerde bron om mee te vergelijken, en met de Indian Astronomical Ephemeris of de Rashtriya Panchang hebben we de uitkomsten nog niet vergeleken.
Onze keuzes
- Ayanamsa: Lahiri (Chitrapaksha), de officiële standaard in India. Je kunt overschakelen naar Raman, Krishnamurti, Fagan-Bradley of True Chitrapaksha; de gebruikte waarde staat altijd bij de uitkomst.
- Indeling: 27 gelijke nakshatra's. Abhijit leggen we uit maar berekenen we niet.
- Plaats: geocentrisch, dus gezien vanuit het middelpunt van de Aarde en niet vanaf je geboorteplaats. Het verschil voor de Maan is tot ongeveer 1°, wat bij een grens uit kan maken.
- Tijd: je geboortetijd in de tijdzone die je kiest, met Indiase standaardtijd (UTC+5:30) ernaast voor elke datum. India nam die standaard in 1906 aan; kies voor eerdere geboortes Asia/Kolkata voor de lokale tijd van die dag.
Wat deze rekenmodule niet doet
Ze geeft standen, geen voorspellingen. Wat een nakshatra voor een mens betekent, hoort bij de traditie, en waar we het noemen zeggen we dat. We bieden geen vergelijking van partners.
Bronnen en verder lezen
- Kim Plofker, Mathematics in India (Princeton University Press, 2009).
- David Pingree, Jyotiḥśāstra: Astral and Mathematical Literature (Otto Harrassowitz, 1981).
- Ebenezer Burgess, Translation of the Sûrya-Siddhânta, Journal of the American Oriental Society 6 (1860), blz. 141–498 (publiek domein).
- William Sewell en Sankara Balkrishna Dikshit, The Indian Calendar (1896; publiek domein).
- Documentatie van de Swiss Ephemeris, tabel van ayanamsa-systemen (waarden voor Lahiri, Raman, Krishnamurti en Fagan-Bradley).
- Astronomy Engine (standen van Zon, Maan en planeten) en de maanfasen van het U.S. Naval Observatory (toets van de plaats van de Maan).
- Prokerala, dagelijkse Panchang (Lahiri-ayanamsa, Indiase standaardtijd), gebruikt om grenstijden van nakshatra's te vergelijken.