Rekenhulp · Arabische astrologie
Arabische delen: Fortuin, Geest en de planeetdelen
Een deel (Arabisch sahm) is een punt in de geboortehoroscoop: de afstand tussen twee planeten, afgezet vanaf de ascendant. Het bekendste is het Deel van Fortuin. Hier bereken je de zeven planeetdelen met de tabel van al-Bīrūnī, voor een dag- en voor een nachtgeboorte.
Hoe de berekening werkt
- Al-Bīrūnī beschrijft elk deel met drie plaatsen: het begin, het eind en de plaats vanwaar de afstand wordt afgezet. Bij de zeven planeetdelen is die laatste plaats steeds de ascendant. Dus: deel = ascendant + eind − begin.
- Deel van Fortuin overdag: van de Zon naar de Maan, afgezet vanaf de ascendant: ascendant + Maan − Zon. Zijn eigen voorbeeld: ascendant 8°20′ Maagd, Zon 27°44′ Kreeft, Maan 15°25′ Stier geeft 26°01′ Tweelingen. 's Nachts wisselen Zon en Maan van plaats: dan geeft het voorbeeld 20°39′ Schorpioen.
- Het Deel van de Geest (Daemon) is het spiegelbeeld: overdag ascendant + Zon − Maan. De andere vijf gebruiken het Deel van Fortuin en het Deel van de Geest zelf, of een planeet: liefde van Fortuin naar Geest, nood van Geest naar Fortuin, gevangenschap van Saturnus naar Fortuin, overwinning van Geest naar Jupiter, moed van Mars naar Fortuin.
- De standen worden in je browser berekend: in de tropische dierenriem (zoals Ptolemaeus en al-Bīrūnī die gebruikten), geocentrisch, voor de plaats en het moment van de geboorte.
Wat er bij al-Bīrūnī staat
- In de tabel van §476 staat in de kolom „Diurnal or Nocturnal” (overdag of 's nachts) bij alle zeven planeetdelen „change” (Wright, blz. 283).
- §476: „Sometimes the same arrangement is used for both diurnal and nocturnal nativities, but frequently points 1 and 2 are interchanged for nocturnal ones” (blz. 282). Dat wil zeggen: soms gebruikt men overdag en 's nachts dezelfde opzet, maar vaak worden plaats 1 en 2 bij een nachtgeboorte verwisseld.
- §475, over het Deel van Fortuin: Ptolemaeus veranderde deze berekening nooit, maar bij een nachtgeboorte zetten anderen „the moon in the first place, the sun in the second, and the ascendant in the third” (blz. 281): de Maan op de eerste plaats, de Zon op de tweede en de ascendant op de derde.
Onze lezing
- We lezen „change” als de verwisseling die §476 beschrijft: 's nachts ruilen plaats 1 en 2. Voor het Deel van Fortuin geeft dat de nachtuitkomst uit het voorbeeld van al-Bīrūnī zelf, 20°39′ Schorpioen.
- Bij vijf delen is het Deel van Fortuin of het Deel van de Geest zelf een van de plaatsen. De tabel zegt niet of je daar de dag- of de nachtwaarde van neemt; wij nemen 's nachts de nachtwaarde. Die keuze is van ons, niet van al-Bīrūnī.
- Wil je ook 's nachts de dagformule gebruiken, kies dan boven de rekenhulp „Gebruik ook 's nachts de dagformule”.
Bron: al-Bīrūnī, Boek van onderricht (1029), §475–476, vertaling R. Ramsay Wright (1934), blz. 281–283. Zie ook Brunner, Encyclopaedia Iranica (1987), over de delen (sehām).
Wat deze rekenhulp niet doet
- Hij duidt de delen niet. Wat al-Bīrūnī over hun betekenis schrijft, staat niet op deze bladzijden.
- Hij berekent de tachtig delen van de huizen niet: een aantal daarvan hangt af van huisgrenzen en huisheersers, en dus van een huizensysteem.