CellariusHoroscope
NLNederlands

Het Hoorn van Cellarius

Gezicht op Hoorn vanaf het water, omstreeks 1790: zeilschepen voor de stad, met kerktorens en een molen; een met de hand ingekleurde prent.

Hoornsche Almanak op het Jaer 2027

Gezicht op Hoorn, ca. 1790. Ets en gravure, met de hand gekleurd, door Carel Frederik Bendorp naar een tekening van Jan Bulthuis, uitgegeven door Evert Maaskamp. Rijksmuseum, Amsterdam, BI-B-FM-116-51 · bron · publiek domein

Na den nieuwen en ouden stijl, nevens de dagelijkse uren van der Maans op- en ondergang, berekend voor de stad Hoorn

Van 1654 tot 1803 rekenden Dirck Rembrantsz van Nierop en zijn erfgenamen de uren van de maan en de getijden uit voor Nederlandse almanakken; vanaf 1709 gebeurde dat in Hoorn. Deze almanak volgt de almanak voor 1700, die Pieter Rembrantsz van Nierop berekende en die compleet bewaard is in de Koninklijke Bibliotheek. Alles is opnieuw berekend, voor Hoorn en voor het jaar 2027.

Een toeval: 1 januari valt in 2027 op een vrijdag, net als in 1700. Geen van beide jaren is een schrikkeljaar, dus vallen de weekdagen het hele jaar op dezelfde data en hebben beide jaren dezelfde zondagsletter, C.

De tijden staan in Nederlandse tijd, in de zomer met zomertijd. De almanak van 1700 rekende in ware zonnetijd voor Amsterdam.

De almanakmakers van Hoorn

Tot verklaringe van deze almanak

Zondagsletter
C
Septuagesima
24 januari
Aswoensdag
10 februari
Pasen
28 maart
Hemelvaart
6 mei
Pinksteren
16 mei
Eerste advent
28 november
Pasen (oude stijl)
2 mei
Gravure van een eenhoorn met het wapen van Hoorn op een zuil, met daaronder een meerman die op een hoorn blaast.
De eenhoorn met het wapen van Hoorn op een zuil met de tekst “Hoorn de hooft stadt van West Vrieslandt”, uitsnede uit de Kaart en voornaamste gebouwen van Hoorn van Hendrik Gerritsz. Pot, 1590-1657. Rijksmuseum, Amsterdam, RP-P-AO-OB-24.744 · bron · publiek domein

De oude stijl is de kalender van Julius Caesar, de juliaanse kalender, die in 2027 dertien dagen achterloopt op onze kalender. De almanak van 1700 zette beide stijlen naast elkaar; een deel van de orthodoxe kerken volgt de oude stijl nog.

Jaren na:

  • 373 · Van Nierops eerste almanaktafels (1654)
  • 367 · de Harmonia Macrocosmica van Andreas Cellarius (1660)

Bij elke maand staat een kaartje van de hemel boven Hoorn op de 15e, op het eerste hele uur nadat het donker is (de zon staat dan 12° onder de horizon). Het midden is recht boven je, de rand is de horizon; noorden boven, oosten links, zoals je de hemel ziet als je op je rug ligt. Sterren tot ongeveer magnitude 4,5. De gebeurtenissen ernaast komen uit onze hemelkalender, berekend voor Hoorn; tijden in Nederlandse tijd.

De officiële feestdagen van 2027

  • Nieuwjaarsdag: vrijdag 1 januari
  • Goede Vrijdag: vrijdag 26 maart
  • Eerste paasdag: zondag 28 maart
  • Tweede paasdag: maandag 29 maart
  • Koningsdag: dinsdag 27 april
  • Bevrijdingsdag: woensdag 5 mei
  • Hemelvaartsdag: donderdag 6 mei
  • Eerste pinksterdag: zondag 16 mei
  • Tweede pinksterdag: maandag 17 mei
  • Eerste kerstdag: zaterdag 25 december
  • Tweede kerstdag: zondag 26 december

Bron: de Rijksoverheid. De Algemene termijnenwet (artikel 3) noemt welke dagen algemeen erkende feestdagen zijn.

Van de verduisteringen en de vier jaargetijden

  • 6 februari: een ringvormige zonsverduistering, niet te zien in Hoorn.
  • 21 februari: een halfschaduwverduistering van de maan, met het midden om 00.12. De maan staat dan boven Hoorn, maar bij een halfschaduwverduistering wordt ze maar een beetje donkerder.
  • 18 juli: een halfschaduwverduistering van de maan, niet te zien in Hoorn (de maan staat dan onder de horizon).
  • 2 augustus: een totale zonsverduistering. In Hoorn is ze gedeeltelijk te zien; om 11.05 is 37 procent van de zon bedekt.
  • 17 augustus: een halfschaduwverduistering van de maan, niet te zien in Hoorn (de maan staat dan onder de horizon).
  • De lente begint op 20 maart om 21.24.
  • De zomer begint op 21 juni om 16.10.
  • De herfst begint op 23 september om 08.01.
  • De winter begint op 22 december om 03.42.

Het teken van de maan om 12.00 uur, zoals de almanak van 1700 het gaf. Het is het astrologische teken van de dierenriem, niet het sterrenbeeld waar de maan aan de hemel echt voor staat; die twee liggen nu bijna een heel teken uit elkaar. Een streepje betekent dat het verschijnsel die dag niet voorkomt: de maan komt elke dag ongeveer 50 minuten later op en gaat later onder, en slaat zo af en toe een dag over.

Bij elke maand staat de oude Nederlandse naam, met wat de woordenboeken erover zeggen (Etymologiebank). De almanak van 1700 gebruikte zelf juist de Latijnse namen, zoals op de houtsneden te lezen is: January, Februarius, Augustus.

Bij elke maand staat een blokje uit dezelfde berekening als onze Chinese almanak. Een Chinese maand begint op de dag van de nieuwe maan in Beijing-tijd (UTC+8), de tijd van de Chinese kalender; die datum staat erbij. De zonnetermijnen staan in Nederlandse tijd; in Beijing kan het al de volgende dag zijn. Tussen haakjes staat de naam zoals Olfert Dapper hem in 1670 in het Nederlands drukte, in zijn boek over het gezantschap van de VOC naar China (blz. 499).

Januari heeft XXXI dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 15 januari, 19.00 uur
15 januari, 19.00 uur
  • 3 januari, 18.56: Venus op grootste westelijke elongatie
  • 4 januari, 04.53: Meteorenregen: Quadrantiden
  • 22 januari, 13.17: Supermaan

Zichtbare planeten deze maand

  • Venus: 's ochtends laag in het zuidoosten
  • Mars: 's ochtends in het zuidwesten
  • Jupiter: 's ochtends in het westen
  • Saturnus: 's avonds in het zuidwesten

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

De Stier: zoek de oranjerode ster Aldebaran in een V van sterren; iets verder ligt het Zevengesternte, een klein wolkje van sterren. Op 15 januari om 19.00 uur staat het in het zuidoosten.

Maanstanden: nieuwe maan 7 januari, eerste kwartier 15 januari, volle maan 22 januari, laatste kwartier 29 januari.

Vroeger

  • Driekoningen, in heel Holland: wie in het koningsbrood de boon vond, was die avond koning (ter Gouw). (ter Gouw, De volksvermaken (1871), blz. 175)
  • Koppermaandag, de maandag na Driekoningen (in 2027 maandag 11 januari), was in 1871 vooral het feest van de boekdrukkers en letterzetters: zij boden dan als nieuwjaarsgeschenk een proef van hun kunst aan, de kopperwens. Volgens ter Gouw was het vroeger een feest “voor alle man”; kopperen betekende smullen, drinken en pretmaken. (ter Gouw, De volksvermaken (1871), blz. 120–125)
Prent van een keuken waar een gezelschap rond een tafel de driekoningentaart aansnijdt.
Le Gâteau des Rois, het driekoningenfeest. Prent van Jérôme en Jacques-Claude Danzel naar een schilderij van Gilles van Tilborgh, Parijs, ca. 1770; geen Hoorn. Rijksmuseum, Amsterdam, RP-P-1904-2796 · bron · publiek domein (CC0)
Koppermaandagprent: de versierde gevel van een huis, met boven de deur ‘Boekdrukkunst’ en ‘De edelste onder alle kunsten’.
Koppermaandagprent van de gezellen van de boekdrukkerij van C.A. Spin in Amsterdam, voor Koppermaandag 7 januari 1839. Rijksmuseum, Amsterdam, RP-P-OB-88.664 · bron · publiek domein (CC0)
dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
vr 1 aNieuwjaarsdag19 dec08.5116.3502.4312.1207.34Schorpioen
za 2 b2008.5116.3604.0112.2908.20Schorpioen
zo 3 c2108.5016.3705.1712.5009.07Schorpioen
ma 4 d2208.5016.3806.2913.2009.57Boogschutter
di 5 e2308.5016.4007.3314.0110.48Boogschutter
wo 6 f2408.4916.4108.2514.5511.39Steenbok
do 7 gKerstmis (oude stijl)2508.4916.4209.0516.0012.30Steenbok
Nieuwe maan donderdag 7 januari, om 21.25.
vr 8 a2608.4816.4409.3317.1113.18Steenbok
za 9 b2708.4816.4509.5318.2514.04Waterman
zo 10 c2808.4716.4610.0919.3914.48Waterman
ma 11 d2908.4716.4810.2120.5315.30Vissen
di 12 e3008.4616.4910.3122.0616.11Vissen
wo 13 f3108.4516.5110.4123.2016.52Vissen
do 14 gNieuwjaar (oude stijl)1 jan08.4416.5310.52—17.35Ram
vr 15 a208.4316.5411.0300.3718.20Ram
Eerste kwartier vrijdag 15 januari, om 21.35.
za 16 b308.4316.5611.1801.5719.09Stier
zo 17 c408.4216.5711.3903.2320.04Stier
ma 18 d508.4116.5912.0904.5021.04Tweelingen
di 19 e608.4017.0112.5506.1422.09Tweelingen
wo 20 f708.3817.0214.0207.2423.15Kreeft
De zon gaat in de Waterman op 20 januari om 08.30.
do 21 g808.3717.0415.2908.15—Kreeft
vr 22 a908.3617.0617.0608.4900.20Leeuw
Volle maan vrijdag 22 januari, om 13.17.
za 23 b1008.3517.0818.4209.1201.21Leeuw
zo 24 c1108.3417.1020.1409.2802.17Maagd
ma 25 d1208.3217.1121.4109.4203.08Maagd
di 26 e1308.3117.1323.0409.5403.56Maagd
wo 27 f1408.2917.15—10.0504.43Weegschaal
do 28 g1508.2817.1700.2610.1805.29Weegschaal
vr 29 a1608.2617.1901.4610.3406.15Schorpioen
Laatste kwartier vrijdag 29 januari, om 11.56.
za 30 b1708.2517.2103.0410.5407.03Schorpioen
zo 31 c1808.2317.2304.1911.2007.53Boogschutter

Februari heeft XXVIII dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 15 februari, 20.00 uur
15 februari, 20.00 uur
  • 21 februari: halfschaduwverduistering van de maan, het midden om 00.12.
  • 3 februari, 07.20: Mercurius op grootste oostelijke elongatie
  • 11 februari, 01.17: Jupiter in oppositie
  • 19 februari, 16.44: Mars in oppositie
  • 21 februari, 00.24: Supermaan

Zichtbare planeten deze maand

  • Mars: de hele nacht; 's avonds in het oosten
  • Jupiter: de hele nacht; 's avonds in het oosten
  • Saturnus: 's avonds in het westen

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

Orion: drie sterren op een rij vormen de gordel; erboven staat de rode Betelgeuze, eronder de blauwwitte Rigel. Op 15 februari om 20.00 uur staat het in het zuiden.

Maanstanden: nieuwe maan 6 februari, eerste kwartier 14 februari, volle maan 21 februari, laatste kwartier 28 februari.

Vroeger

Schilderij van een bevroren water bij een dorp, vol schaatsers, sleeën en toeschouwers.
Hendrick Avercamp, winterlandschap met schaatsers, ca. 1608; geen Hoorn. Rijksmuseum, Amsterdam, SK-A-1718 · bron · publiek domein
dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
ma 1 d19 jan08.2217.2405.2611.5808.43Boogschutter
di 2 e2008.2017.2606.2312.4709.35Boogschutter
wo 3 f2108.1917.2807.0613.4910.25Steenbok
do 4 g2208.1717.3007.3714.5911.14Steenbok
vr 5 a2308.1517.3208.0016.1312.01Waterman
za 6 b2408.1317.3408.1617.2712.46Waterman
Nieuwe maan zaterdag 6 februari, om 16.56.
6 februari: een ringvormige zonsverduistering, niet te zien in Hoorn.
zo 7 c2508.1217.3608.2918.4213.29Waterman
ma 8 d2608.1017.3808.4119.5614.11Vissen
di 9 e2708.0817.4008.5121.1014.52Vissen
wo 10 f2808.0617.4209.0122.2615.34Ram
do 11 g2908.0417.4409.1223.4416.18Ram
vr 12 a3008.0217.4509.25—17.05Stier
za 13 b3108.0017.4709.4301.0617.56Stier
zo 14 c1 feb07.5817.4910.0802.3118.52Stier
Eerste kwartier zondag 14 februari, om 08.59.
ma 15 d207.5617.5110.4503.5419.53Tweelingen
di 16 e307.5417.5311.4105.0820.56Tweelingen
wo 17 f407.5217.5512.5706.0622.00Kreeft
do 18 g507.5017.5714.2706.4523.02Kreeft
De zon gaat in de Vissen op 18 februari om 22.33.
vr 19 a607.4817.5916.0207.1223.59Leeuw
za 20 b707.4618.0117.3607.32—Leeuw
zo 21 c807.4418.0319.0707.4600.52Maagd
Volle maan zondag 21 februari, om 00.24.
21 februari: een halfschaduwverduistering van de maan, met het midden om 00.12. De maan staat dan boven Hoorn, maar bij een halfschaduwverduistering wordt ze maar een beetje donkerder.
ma 22 d907.4218.0420.3307.5901.43Maagd
di 23 e1007.4018.0621.5808.1102.31Weegschaal
wo 24 f1107.3818.0823.2108.2403.18Weegschaal
do 25 g1207.3518.10—08.3804.06Schorpioen
vr 26 a1307.3318.1200.4308.5704.55Schorpioen
za 27 b1407.3118.1402.0209.2105.45Boogschutter
zo 28 c1507.2918.1603.1409.5506.36Boogschutter
Laatste kwartier zondag 28 februari, om 06.17.

Maart heeft XXXI dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 15 maart, 20.00 uur
15 maart, 20.00 uur
  • 17 maart, 07.56: Mercurius op grootste westelijke elongatie

Zichtbare planeten deze maand

  • Mars: de hele nacht; 's avonds in het zuidoosten
  • Jupiter: 's avonds in het zuidoosten

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

De Tweelingen: twee heldere sterren dicht naast elkaar, Castor en Pollux. Op 15 maart om 20.00 uur staat het hoog in het zuidoosten.

Maanstanden: nieuwe maan 8 maart, eerste kwartier 15 maart, volle maan 22 maart, laatste kwartier 30 maart.

Vroeger

dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
ma 1 d16 feb07.2718.1804.1510.4007.28Boogschutter
di 2 e1707.2418.1905.0411.3808.19Steenbok
wo 3 f1807.2218.2105.3912.4509.09Steenbok
do 4 g1907.2018.2306.0413.5809.57Steenbok
vr 5 a2007.1818.2506.2315.1210.42Waterman
za 6 b2107.1518.2706.3716.2711.26Waterman
zo 7 c2207.1318.2906.4917.4212.09Vissen
ma 8 d2307.1118.3007.0018.5712.50Vissen
Nieuwe maan maandag 8 maart, om 10.30.
di 9 e2407.0818.3207.1020.1313.33Ram
wo 10 f2507.0618.3407.2121.3214.17Ram
do 11 g2607.0418.3607.3422.5315.03Ram
vr 12 a2707.0118.3807.50—15.53Stier
za 13 b2806.5918.3908.1300.1816.48Stier
zo 14 c1 mrt06.5718.4108.4501.4117.46Tweelingen
ma 15 d206.5418.4309.3302.5818.47Tweelingen
Eerste kwartier maandag 15 maart, om 17.25.
di 16 e306.5218.4510.4003.5919.49Kreeft
wo 17 f406.5018.4712.0304.4420.49Kreeft
do 18 g506.4718.4813.3405.1421.46Leeuw
vr 19 a606.4518.5015.0605.3522.40Leeuw
za 20 b706.4318.5216.3505.5223.30Maagd
De zon gaat in de Ram op 20 maart om 21.24.
zo 21 c806.4018.5418.0206.05—Maagd
ma 22 d906.3818.5619.2706.1700.19Weegschaal
Volle maan maandag 22 maart, om 11.44.
di 23 e1006.3618.5720.5206.3001.06Weegschaal
wo 24 f1106.3318.5922.1506.4301.54Weegschaal
do 25 g1206.3119.0123.3707.0002.44Schorpioen
vr 26 aGoede Vrijdag1306.2819.03—07.2203.34Schorpioen
za 27 b1406.2619.0400.5407.5204.26Boogschutter
zo 28 cEerste paasdag1507.2420.0603.0209.3306.18Boogschutter
ma 29 dTweede paasdag1607.2120.0803.5610.2607.11Steenbok
di 30 e1707.1920.1004.3711.3108.01Steenbok
Laatste kwartier dinsdag 30 maart, om 02.54.
wo 31 f1807.1720.1105.0612.4108.50Steenbok

April heeft XXX dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 15 april, 23.00 uur
15 april, 23.00 uur

Geen opvallende gebeurtenis in onze hemelkalender; het kaartje laat zien wat er te zien is.

Zichtbare planeten deze maand

  • Mars: 's avonds hoog in het zuidwesten
  • Jupiter: 's avonds hoog in het zuidwesten

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

De Leeuw: een achterstevoren vraagteken van sterren, de sikkel, met onderaan de heldere Regulus. Op 15 april om 23.00 uur staat het hoog in het zuiden.

Maanstanden: nieuwe maan 7 april, eerste kwartier 14 april, volle maan 21 april, laatste kwartier 28 april.

dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
do 1 g19 mrt07.1420.1305.2713.5509.36Waterman
vr 2 a2007.1220.1505.4315.1010.21Waterman
za 3 b2107.1020.1705.5616.2411.03Vissen
zo 4 c2207.0720.1806.0717.3911.45Vissen
ma 5 d2307.0520.2006.1818.5512.28Vissen
di 6 e2407.0320.2206.2920.1313.12Ram
wo 7 f2507.0020.2406.4121.3513.58Ram
Nieuwe maan woensdag 7 april, om 01.51.
do 8 g2606.5820.2506.5723.0014.48Stier
vr 9 a2706.5620.2707.18—15.42Stier
za 10 b2806.5320.2907.4800.2616.40Tweelingen
zo 11 c2906.5120.3108.3101.4717.41Tweelingen
ma 12 d3006.4920.3309.3302.5418.43Kreeft
di 13 e3106.4720.3410.5103.4319.44Kreeft
wo 14 f1 apr06.4420.3612.1904.1720.41Leeuw
Eerste kwartier woensdag 14 april, om 00.57.
do 15 g206.4220.3813.4804.4021.34Leeuw
vr 16 a306.4020.4015.1504.5822.24Leeuw
za 17 b406.3820.4116.4005.1223.11Maagd
zo 18 c506.3520.4318.0405.2423.58Maagd
ma 19 d606.3320.4519.2705.36—Weegschaal
di 20 e706.3120.4720.5005.4900.45Weegschaal
De zon gaat in de Stier op 20 april om 09.17.
wo 21 f806.2920.4822.1206.0501.33Schorpioen
Volle maan woensdag 21 april, om 00.27.
do 22 g906.2720.5023.3206.2502.23Schorpioen
vr 23 a1006.2520.52—06.5103.15Boogschutter
za 24 b1106.2220.5400.4407.2804.08Boogschutter
zo 25 c1206.2020.5501.4508.1705.01Boogschutter
ma 26 d1306.1820.5702.3209.1705.53Steenbok
di 27 eKoningsdag1406.1620.5903.0510.2606.42Steenbok
wo 28 f1506.1421.0103.3011.3807.30Waterman
Laatste kwartier woensdag 28 april, om 22.18.
do 29 g1606.1221.0203.4812.5208.14Waterman
vr 30 a1706.1021.0404.0214.0508.57Waterman

Mei heeft XXXI dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 16 mei, 00.00 uur
16 mei, 00.00 uur
  • 7 mei, 20.40: Samenstand van Venus en Saturnus
  • 28 mei, 12.01: Mercurius op grootste oostelijke elongatie

Zichtbare planeten deze maand

  • Mars: 's avonds in het westen
  • Jupiter: 's avonds in het westen

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

Arcturus: volg de boog van de steel van de Steelpan in de Grote Beer verder tot je bij een heldere oranje ster komt. Op 16 mei om 00.00 uur staat het hoog in het zuiden.

Maanstanden: nieuwe maan 6 mei, eerste kwartier 13 mei, volle maan 20 mei, laatste kwartier 28 mei.

Vroeger

  • De tweede oude jaarmarkt van Hoorn was op de avond vóór Pinksteren; ze bestond al aan het eind van de 14e eeuw. Volgens Centen bestond ze in 1572 nog en raakte ze daarna langzaam in onbruik (Velius, aantekening 89). (Velius, Chronyk van Hoorn (1740), blz. 64)
  • De historiepagina van Kermis Hoorn vertelt het anders dan Centen: in 1629 duurde de Pinkstermarkt nog maar één dag, in 1665 werd ze voor het laatst gehouden en in 1666 schafte de burgemeester haar af. Over het einde verschillen de bronnen dus. (Kermis Hoorn, historie)
  • Op Hemelvaartsdag ging men in Holland bij het krieken van de dag naar buiten: “hemelvaren”; in Overijssel heette dat dauwtreden. Rond 1830 was het volgens ter Gouw nog in volle gang. Dauwtrappen zeiden de Hollanders ook, maar dan voor elk vroeg uitgaan, niet alleen op Hemelvaartsdag. (ter Gouw, De volksvermaken (1871), blz. 219–220)
  • Luilak, de zaterdag vóór Pinksteren (in 2027 zaterdag 15 mei): wie het langst sliep, was de luilak, en de jongens maakten de buurt voor dag en dauw met lawaai wakker. In 1871 kende “schier 't heele land” het feest. (ter Gouw, De volksvermaken (1871), blz. 221–223)
dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
za 1 b18 apr06.0821.0604.1415.1909.39Vissen
zo 2 cPasen (oude stijl)1906.0621.0704.2416.3310.21Vissen
ma 3 d2006.0421.0904.3517.5011.04Ram
di 4 e2106.0221.1104.4719.1111.49Ram
wo 5 fBevrijdingsdag2206.0121.1305.0220.3512.38Stier
do 6 gHemelvaartsdag2305.5921.1405.2122.0313.31Stier
Nieuwe maan donderdag 6 mei, om 12.59.
vr 7 a2405.5721.1605.4723.2814.29Stier
za 8 b2505.5521.1806.27—15.31Tweelingen
zo 9 c2605.5321.1907.2400.4216.35Tweelingen
ma 10 d2705.5121.2108.3901.3917.37Kreeft
di 11 e2805.5021.2310.0602.1818.36Kreeft
wo 12 f2905.4821.2411.3502.4519.31Leeuw
do 13 g3005.4621.2613.0303.0420.21Leeuw
Eerste kwartier donderdag 13 mei, om 06.44.
vr 14 a1 mei05.4521.2714.2803.1921.09Maagd
za 15 b205.4321.2915.5003.3221.55Maagd
zo 16 cEerste pinksterdag305.4221.3117.1103.4422.41Weegschaal
ma 17 dTweede pinksterdag405.4021.3218.3203.5623.28Weegschaal
di 18 e505.3921.3419.5304.11—Schorpioen
wo 19 f605.3721.3521.1304.2800.16Schorpioen
do 20 g705.3621.3722.2804.5201.06Schorpioen
Volle maan donderdag 20 mei, om 12.59.
vr 21 a805.3421.3823.3305.2501.59Boogschutter
De zon gaat in de Tweelingen op 21 mei om 08.17.
za 22 b905.3321.40—06.0902.52Boogschutter
zo 23 c1005.3221.4100.2507.0603.44Steenbok
ma 24 d1105.3121.4301.0408.1204.35Steenbok
di 25 e1205.2921.4401.3109.2305.23Steenbok
wo 26 f1305.2821.4501.5210.3606.09Waterman
do 27 g1405.2721.4702.0711.4906.52Waterman
vr 28 a1505.2621.4802.1913.0107.34Vissen
Laatste kwartier vrijdag 28 mei, om 15.58.
za 29 b1605.2521.4902.3014.1408.15Vissen
zo 30 c1705.2421.5002.4115.2808.56Vissen
ma 31 d1805.2321.5202.5216.4509.39Ram

Juni heeft XXX dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 16 juni, 01.00 uur
16 juni, 01.00 uur

Geen opvallende gebeurtenis in onze hemelkalender; het kaartje laat zien wat er te zien is.

Zichtbare planeten deze maand

  • Mars: 's avonds laag in het westen
  • Jupiter: 's avonds in het westen
  • Saturnus: 's ochtends laag in het oosten

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

Wega in de Lier: een heel heldere, blauwwitte ster met naast zich een klein parallellogram van zwakkere sterren. Op 16 juni om 01.00 uur staat het hoog in het zuidoosten.

Maanstanden: nieuwe maan 4 juni, eerste kwartier 11 juni, volle maan 19 juni, laatste kwartier 27 juni.

dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
di 1 e19 mei05.2221.5303.0518.0710.26Ram
wo 2 f2005.2121.5403.2219.3311.16Stier
do 3 g2105.2021.5503.4521.0012.13Stier
vr 4 a2205.2021.5604.1822.2213.14Tweelingen
Nieuwe maan vrijdag 4 juni, om 21.40.
za 5 b2305.1921.5705.0823.2814.19Tweelingen
zo 6 c2405.1821.5806.18—15.24Kreeft
ma 7 d2505.1821.5907.4400.1516.26Kreeft
di 8 e2605.1722.0009.1600.4717.24Leeuw
wo 9 f2705.1722.0110.4801.0918.17Leeuw
do 10 g2805.1622.0112.1501.2519.07Maagd
vr 11 a2905.1622.0213.3901.3919.54Maagd
Eerste kwartier vrijdag 11 juni, om 12.56.
za 12 b3005.1622.0315.0001.5120.39Weegschaal
zo 13 c3105.1522.0316.2102.0421.25Weegschaal
ma 14 d1 jun05.1522.0417.4102.1722.13Weegschaal
di 15 e205.1522.0519.0002.3423.02Schorpioen
wo 16 f305.1522.0520.1602.5523.53Schorpioen
do 17 g405.1522.0621.2403.24—Boogschutter
vr 18 a505.1522.0622.2004.0400.45Boogschutter
za 19 b605.1522.0623.0304.5701.38Steenbok
Volle maan zaterdag 19 juni, om 02.45.
zo 20 c705.1522.0723.3406.0002.29Steenbok
ma 21 d805.1522.0723.5607.1003.19Steenbok
De zon gaat in de Kreeft op 21 juni om 16.10.
di 22 e905.1522.07—08.2304.05Waterman
wo 23 f1005.1622.0700.1309.3604.49Waterman
do 24 g1105.1622.0700.2610.4805.31Vissen
vr 25 a1205.1622.0700.3711.5906.11Vissen
za 26 b1305.1722.0700.4813.1106.52Vissen
zo 27 c1405.1722.0700.5814.2507.33Ram
Laatste kwartier zondag 27 juni, om 06.54.
ma 28 d1505.1822.0701.1015.4308.17Ram
di 29 e1605.1822.0701.2517.0509.04Stier
wo 30 f1705.1922.0601.4418.3009.56Stier

Juli heeft XXXI dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 16 juli, 00.00 uur
16 juli, 00.00 uur
  • 15 juli, 21.29: Mercurius op grootste westelijke elongatie

Zichtbare planeten deze maand

  • Mars: 's avonds laag in het westen
  • Saturnus: 's ochtends in het zuidoosten

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

De Zomerdriehoek: drie heldere sterren, Wega, Deneb en Altaïr, vormen samen een grote driehoek; Wega is de helderste. Op 16 juli om 00.00 uur staat het hoog in het zuidoosten.

Maanstanden: nieuwe maan 4 juli, eerste kwartier 10 juli, volle maan 18 juli, laatste kwartier 26 juli.

dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
do 1 g18 jun05.2022.0602.1119.5410.54Tweelingen
vr 2 a1905.2022.0602.5221.0811.57Tweelingen
za 3 b2005.2122.0503.5222.0513.03Kreeft
zo 4 c2105.2222.0505.1222.4414.08Kreeft
Nieuwe maan zondag 4 juli, om 05.02.
ma 5 d2205.2322.0406.4523.1115.10Leeuw
di 6 e2305.2422.0408.2123.3016.07Leeuw
wo 7 f2405.2522.0309.5323.4517.00Maagd
do 8 g2505.2622.0211.2123.5817.49Maagd
vr 9 a2605.2722.0212.46—18.36Maagd
za 10 b2705.2822.0114.0800.1119.23Weegschaal
Eerste kwartier zaterdag 10 juli, om 20.39.
zo 11 c2805.2922.0015.2900.2420.10Weegschaal
ma 12 d2905.3021.5916.4900.4020.59Schorpioen
di 13 e3005.3121.5818.0601.0021.50Schorpioen
wo 14 f1 jul05.3221.5719.1701.2622.41Boogschutter
do 15 g205.3421.5620.1702.0223.34Boogschutter
vr 16 a305.3521.5521.0302.50—Boogschutter
za 17 b405.3621.5421.3703.5100.25Steenbok
zo 18 c505.3721.5322.0204.5901.15Steenbok
Volle maan zondag 18 juli, om 17.45.
18 juli: een halfschaduwverduistering van de maan, niet te zien in Hoorn (de maan staat dan onder de horizon).
ma 19 d605.3921.5222.2006.1102.02Waterman
di 20 e705.4021.5022.3407.2402.47Waterman
wo 21 f805.4221.4922.4608.3703.29Waterman
do 22 g905.4321.4822.5609.4804.10Vissen
vr 23 a1005.4421.4623.0710.5904.50Vissen
De zon gaat in de Leeuw op 23 juli om 03.04.
za 24 b1105.4621.4523.1712.1105.31Ram
zo 25 c1205.4721.4323.3013.2606.13Ram
ma 26 d1305.4921.4223.4714.4406.57Ram
Laatste kwartier maandag 26 juli, om 18.55.
di 27 e1405.5021.40—16.0607.46Stier
wo 28 f1505.5221.3900.0917.2908.40Stier
do 29 g1605.5321.3700.4218.4709.38Tweelingen
vr 30 a1705.5521.3601.3119.5110.42Tweelingen
za 31 b1805.5621.3402.4020.3811.46Kreeft

Augustus heeft XXXI dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 15 augustus, 23.00 uur
15 augustus, 23.00 uur
  • 2 augustus: gedeeltelijke zonsverduistering boven Hoorn. Ze begint om 10.09 en eindigt om 12.03 (zomertijd); bij het maximum, om 11.05, is 37 procent van de zon bedekt. Kijk nooit zonder eclipsbril of een goed zonnefilter naar de zon; een gewone zonnebril is niet genoeg.
  • 13 augustus, 10.10: Meteorenregen: Perseïden

Het maximum van de Perseïden valt op vrijdag 13 augustus om 10.10, overdag. Kijk in de nacht van 12 op 13 augustus vanaf 01.42, als de maan onder is, tot 04.47, als de ochtendschemering begint. De radiant staat dan 67° boven de horizon.

Zichtbare planeten deze maand

  • Saturnus: 's ochtends in het zuiden

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

De Zwaan, ook het Noorderkruis: een groot kruis van sterren langs de Melkweg, met de heldere Deneb aan het eind van de lange balk. Op 15 augustus om 23.00 uur staat het hoog in het zuidoosten.

Maanstanden: nieuwe maan 2 augustus, eerste kwartier 9 augustus, volle maan 17 augustus, laatste kwartier 25 augustus, nieuwe maan 31 augustus.

Vroeger

  • De kermis komt voort uit de Sint-Laurensmarkt, de derde jaarmarkt van Hoorn, waarvoor de stad in 1446 voorrecht kreeg: zeven dagen, “drie voor, en drie na” Sint-Laurens (10 augustus) (Velius). (Velius, Chronyk van Hoorn (1740), blz. 64)
  • In 1357 kreeg Hoorn het recht op een jaarmarkt van veertien dagen. In 1629 legde het stadsbestuur vast hoe lang de drie jaarmarkten duurden: de Sint-Laurensmarkt tien dagen, de Palmmarkt een week en de Pinkstermarkt één dag. De Sint-Laurensmarkt duurde dus even lang als de kermis nu. (Kermis Hoorn, historie)
  • Omdat het in de 16e eeuw steeds drukker werd, kocht de stad in 1548 erven en huizen op en brak ze af: er was ruimte nodig voor de binnenkomende wagens en voor een nieuwe paardenmarkt. (Kermis Hoorn, historie)
  • Tot de oorlog werd de kermis ingeluid met de klok van de Grote Kerk, op de woensdag vóór de eerste zondag. Dan gaven jonge Horinezen om twaalf uur elkaar en voorbijgangers “kermisstrepen” met krijt, “tot 1939” (Stins, 1946). Volgens Kermis Hoorn luidde de klok de kermis in tot 1963. (Stins, De Hoornse kermis 500 jaar (1946), blz. 179)
  • In 1946 noemde Stins de laatste dag nog “een Maandagse lappenmarkt”; de naam Lappendag raakte volgens Wikipedia na 1919 in gebruik. (Wikipedia, Hoornse kermis en Lappendag)
  • In 1871 liepen de kinderen in de laatste week van augustus elke avond met papieren, blikken en glazen lantaarns door Hoorn. Die lantaarns heetten “Sinte Maartens”. Waarom in augustus? De Horinezen zeiden dat november “te guur en te bar” was (ter Gouw). (ter Gouw, De volksvermaken (1871), blz. 245–246)
Prent van een drukke dorpskermis met dansende boeren, een herberg en een toneel voor de kerk.
De kermis van Sint-Joris in een Vlaams dorp. Prent van Johannes of Lucas van Doetechum naar Pieter Bruegel de Oude, uitgegeven door Hieronymus Cock, Antwerpen, 1557-1561; geen Hoorn. Rijksmuseum, Amsterdam, RP-P-OB-7368 · bron · publiek domein (CC0)
dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
zo 1 c19 jul05.5821.3204.0721.1012.50Kreeft
ma 2 d2006.0021.3005.4321.3313.50Leeuw
Nieuwe maan maandag 2 augustus, om 12.05.
2 augustus: een totale zonsverduistering. In Hoorn is ze gedeeltelijk te zien; om 11.05 is 37 procent van de zon bedekt.
di 3 e2106.0121.2907.1921.5014.46Leeuw
wo 4 f2206.0321.2708.5222.0415.38Maagd
do 5 g2306.0421.2510.2122.1716.28Maagd
vr 6 a2406.0621.2311.4722.3117.16Weegschaal
za 7 b2506.0821.2113.1122.4618.05Weegschaal
zo 8 c2606.0921.2014.3423.0418.54Schorpioen
ma 9 d2706.1121.1815.5423.2919.45Schorpioen
Eerste kwartier maandag 9 augustus, om 06.54.
di 10 e2806.1321.1617.08—20.37Boogschutter
wo 11 f2906.1421.1418.1200.0221.29Boogschutter
do 12 g3006.1621.1219.0200.4622.21Boogschutter
vr 13 a3106.1821.1019.4001.4223.12Steenbok
za 14 b1 aug06.1921.0820.0702.49—Steenbok
zo 15 c206.2121.0620.2704.0000.00Waterman
ma 16 d306.2321.0320.4205.1300.45Waterman
di 17 e406.2421.0120.5506.2601.28Waterman
Volle maan dinsdag 17 augustus, om 09.29.
17 augustus: een halfschaduwverduistering van de maan, niet te zien in Hoorn (de maan staat dan onder de horizon).
wo 18 f506.2620.5921.0607.3802.10Vissen
do 19 g606.2820.5721.1608.4902.50Vissen
vr 20 a706.2920.5521.2710.0103.30Ram
za 21 b806.3120.5321.3911.1504.12Ram
zo 22 c906.3320.5121.5312.3104.55Ram
ma 23 d1006.3420.4822.1313.5005.42Stier
De zon gaat in de Maagd op 23 augustus om 10.13.
di 24 e1106.3620.4622.4015.1106.32Stier
wo 25 f1206.3820.4423.2116.2907.28Tweelingen
Laatste kwartier woensdag 25 augustus, om 04.27.
do 26 g1306.3920.42—17.3708.27Tweelingen
vr 27 a1406.4120.4000.1918.3009.29Kreeft
za 28 b1506.4320.3701.3719.0710.31Kreeft
zo 29 c1606.4420.3503.0719.3411.32Leeuw
ma 30 d1706.4620.3304.4119.5312.29Leeuw
di 31 e1806.4820.3006.1520.0913.23Maagd
Nieuwe maan dinsdag 31 augustus, om 19.41.

September heeft XXX dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 15 september, 22.00 uur
15 september, 22.00 uur
  • 25 september, 00.06: Mercurius op grootste oostelijke elongatie

Zichtbare planeten deze maand

  • Saturnus: de hele nacht; 's avonds laag in het oosten

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

Het Grote Vierkant van Pegasus: vier sterren van ongeveer gelijke helderheid in een groot vierkant, met weinig sterren erbinnen. Op 15 september om 22.00 uur staat het in het oosten.

Maanstanden: eerste kwartier 7 september, volle maan 16 september, laatste kwartier 23 september, nieuwe maan 30 september.

dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
wo 1 f19 aug06.4920.2807.4720.2214.14Maagd
do 2 g2006.5120.2609.1620.3615.04Weegschaal
vr 3 a2106.5320.2410.4320.5115.54Weegschaal
za 4 b2206.5420.2112.1021.0816.45Schorpioen
zo 5 c2306.5620.1913.3321.3117.37Schorpioen
ma 6 d2406.5820.1714.5222.0118.29Schorpioen
di 7 e2506.5920.1416.0222.4219.23Boogschutter
Eerste kwartier dinsdag 7 september, om 20.31.
wo 8 f2607.0120.1216.5823.3520.16Boogschutter
do 9 g2707.0320.0917.40—21.07Steenbok
vr 10 a2807.0420.0718.1100.3821.56Steenbok
za 11 b2907.0620.0518.3301.4822.42Steenbok
zo 12 c3007.0820.0218.5003.0023.26Waterman
ma 13 d3107.0920.0019.0304.13—Waterman
di 14 e1 sep07.1119.5819.1505.2600.08Vissen
wo 15 f207.1319.5519.2506.3700.49Vissen
do 16 g307.1519.5319.3607.5001.30Vissen
Volle maan donderdag 16 september, om 01.04.
vr 17 a407.1619.5019.4809.0302.11Ram
za 18 b507.1819.4820.0210.1902.54Ram
zo 19 c607.2019.4620.2011.3803.40Stier
ma 20 d707.2119.4320.4512.5804.29Stier
di 21 e807.2319.4121.2014.1705.23Tweelingen
wo 22 f907.2519.3822.1115.2706.20Tweelingen
do 23 g1007.2619.3623.2016.2407.20Tweelingen
Laatste kwartier donderdag 23 september, om 12.21.
De zon gaat in de Weegschaal op 23 september om 08.01.
vr 24 a1107.2819.34—17.0508.20Kreeft
za 25 b1207.3019.3100.4317.3509.19Kreeft
zo 26 c1307.3119.2902.1217.5610.16Leeuw
ma 27 d1407.3319.2703.4418.1311.09Leeuw
di 28 e1507.3519.2405.1418.2812.01Maagd
wo 29 f1607.3619.2206.4318.4112.51Maagd
do 30 g1707.3819.1908.1118.5513.41Weegschaal
Nieuwe maan donderdag 30 september, om 04.36.

Oktober heeft XXXI dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 15 oktober, 20.00 uur
15 oktober, 20.00 uur
  • 11 oktober, 16.14: Samenstand van Mercurius en Venus
  • 18 oktober, 02.18: Saturnus in oppositie
  • 22 oktober, 02.34: Meteorenregen: Orioniden

Zichtbare planeten deze maand

  • Jupiter: 's ochtends in het oosten
  • Saturnus: de hele nacht; 's avonds laag in het oosten

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

Cassiopeia: vijf sterren in de vorm van een W of een M, aan de andere kant van de Poolster dan de Grote Beer. Op 15 oktober om 20.00 uur staat het hoog in het noordoosten.

Maanstanden: eerste kwartier 7 oktober, volle maan 15 oktober, laatste kwartier 22 oktober, nieuwe maan 29 oktober.

dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
vr 1 a18 sep07.4019.1709.3819.1214.32Weegschaal
za 2 b1907.4219.1511.0519.3315.24Schorpioen
zo 3 c2007.4319.1212.2820.0016.18Schorpioen
ma 4 d2107.4519.1013.4420.3717.12Boogschutter
di 5 e2207.4719.0814.4721.2618.06Boogschutter
wo 6 f2307.4919.0515.3522.2618.59Steenbok
do 7 g2407.5019.0316.1123.3419.49Steenbok
Eerste kwartier donderdag 7 oktober, om 13.48.
vr 8 a2507.5219.0116.36—20.37Steenbok
za 9 b2607.5418.5816.5500.4621.22Waterman
zo 10 c2707.5618.5617.1001.5922.04Waterman
ma 11 d2807.5718.5417.2203.1122.46Vissen
di 12 e2907.5918.5217.3304.2323.26Vissen
wo 13 f3008.0118.4917.4405.35—Vissen
do 14 g1 okt08.0318.4717.5606.4800.08Ram
vr 15 a208.0418.4518.0908.0400.51Ram
Volle maan vrijdag 15 oktober, om 15.47.
za 16 b308.0618.4318.2709.2301.36Stier
zo 17 c408.0818.4118.5010.4402.25Stier
ma 18 d508.1018.3819.2212.0403.18Stier
di 19 e608.1218.3620.0913.1804.15Tweelingen
wo 20 f708.1318.3421.1214.1905.15Tweelingen
do 21 g808.1518.3222.3015.0506.15Kreeft
vr 22 a908.1718.3023.5615.3707.13Kreeft
Laatste kwartier vrijdag 22 oktober, om 19.29.
za 23 b1008.1918.28—16.0008.09Leeuw
De zon gaat in de Schorpioen op 23 oktober om 17.32.
zo 24 c1108.2118.2601.2516.1809.02Leeuw
ma 25 d1208.2218.2302.5216.3309.53Maagd
di 26 e1308.2418.2104.1816.4710.42Maagd
wo 27 f1408.2618.1905.4417.0111.30Weegschaal
do 28 g1508.2818.1707.1017.1612.20Weegschaal
vr 29 a1608.3018.1508.3617.3513.11Schorpioen
Nieuwe maan vrijdag 29 oktober, om 15.37.
za 30 b1708.3218.1310.0017.5914.04Schorpioen
zo 31 c1807.3317.1210.2017.3213.59Boogschutter

November heeft XXX dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 15 november, 19.00 uur
15 november, 19.00 uur
  • 4 november, 09.55: Mercurius op grootste westelijke elongatie
  • 18 november, 07.37: Meteorenregen: Leoniden
  • 25 november, 01.39: Samenstand van Venus en Mars

Zichtbare planeten deze maand

  • Jupiter: 's ochtends in het zuidoosten
  • Saturnus: 's avonds in het zuidoosten

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

Het Zevengesternte (de Plejaden): een klein, helder groepje sterren; met het blote oog zie je er zes of zeven. Op 15 november om 19.00 uur staat het in het oosten.

Maanstanden: eerste kwartier 6 november, volle maan 14 november, laatste kwartier 21 november, nieuwe maan 28 november.

Vroeger

  • Op Sint-Maartensavond liepen de jongens vroeger langs de hele kust, van Kennemerland tot aan de Weser in Duitsland, eerst met brandende fakkels en later met papieren lantaarns of uitgeholde wortels met een kaarsje (ter Gouw). In Hoorn ging het anders: daar liepen de kinderen in 1871 in de laatste week van augustus met hun lantaarns. (ter Gouw, De volksvermaken (1871), blz. 239)
Houtsnede van jongens die op straat een vuur stoken van turf en hout, met een vers eronder.
‘Het is Sint Maarten, als men ziet aan ’t helder vuren’: volksprent van J. Robyn, uitgegeven door Johan Noman, Zaltbommel, 1806-1830. Rijksmuseum, Amsterdam, RP-P-OB-205.115 · bron · publiek domein (CC0)
dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
ma 1 d19 okt07.3517.1011.3018.1614.54Boogschutter
di 2 e2007.3717.0812.2619.1315.48Boogschutter
wo 3 f2107.3917.0613.0720.1916.40Steenbok
do 4 g2207.4117.0413.3721.3017.30Steenbok
vr 5 a2307.4317.0213.5822.4318.16Waterman
za 6 b2407.4517.0114.1423.5518.59Waterman
Eerste kwartier zaterdag 6 november, om 09.00.
zo 7 c2507.4616.5914.28—19.41Waterman
ma 8 d2607.4816.5714.3901.0620.21Vissen
di 9 e2707.5016.5514.5002.1721.02Vissen
wo 10 f2807.5216.5415.0203.2921.44Ram
do 11 g2907.5416.5215.1504.4322.28Ram
vr 12 a3007.5616.5115.3106.0123.16Ram
za 13 b3107.5716.4915.5207.22—Stier
zo 14 c1 nov07.5916.4816.2108.4500.09Stier
Volle maan zondag 14 november, om 04.26.
ma 15 d208.0116.4617.0410.0301.05Tweelingen
di 16 e308.0316.4518.0311.1102.06Tweelingen
wo 17 f408.0516.4319.1912.0203.07Kreeft
do 18 g508.0616.4220.4412.3904.08Kreeft
vr 19 a608.0816.4122.1213.0505.05Leeuw
za 20 b708.1016.3923.4013.2405.59Leeuw
zo 21 c808.1116.38—13.4006.50Maagd
Laatste kwartier zondag 21 november, om 01.48.
ma 22 d908.1316.3701.0413.5407.38Maagd
De zon gaat in de Boogschutter op 22 november om 14.16.
di 23 e1008.1516.3602.2814.0708.26Weegschaal
wo 24 f1108.1716.3503.5114.2109.13Weegschaal
do 25 g1208.1816.3405.1414.3810.03Weegschaal
vr 26 a1308.2016.3306.3815.0010.54Schorpioen
za 27 b1408.2116.3207.5915.2911.47Schorpioen
zo 28 c1508.2316.3109.1316.0812.42Boogschutter
Nieuwe maan zondag 28 november, om 04.24.
ma 29 d1608.2416.3010.1417.0013.37Boogschutter
di 30 e1708.2616.2911.0218.0314.30Steenbok

December heeft XXXI dagen.

Aan de hemel boven Hoorn

Aan de hemel boven Hoorn, 15 december, 18.00 uur
15 december, 18.00 uur
  • 14 december, 20.48: Meteorenregen: Geminiden

Zichtbare planeten deze maand

  • Venus: 's avonds laag in het zuidwesten
  • Jupiter: 's ochtends in het zuiden
  • Saturnus: 's avonds in het zuidoosten

Dit zijn de standen rond de 15e, gezien vanuit Hoorn: 's avonds op het tijdstip van het kaartje of vijf kwartier na zonsondergang, 's ochtends vijf kwartier voor zonsopkomst.

Zoek op het kaartje

Capella in de Voerman: een heldere, geelwitte ster aan de rand van een grote vijfhoek van sterren. Op 15 december om 18.00 uur staat het in het noordoosten.

Maanstanden: eerste kwartier 6 december, volle maan 13 december, laatste kwartier 20 december, nieuwe maan 27 december.

Vroeger

Ingekleurde litho van Sinterklaas op een dak die snoep in een schoorsteen gooit, tussen twee takken waaraan speelgoed hangt.
„Aankomst van St. Nicolaas”: Sinterklaas gooit snoepgoed in een schoorsteen. Litho, gedrukt en uitgegeven door Charles van Lier, Den Haag, 1866. Rijksmuseum, Amsterdam, RP-P-2017-316 · bron · publiek domein (CC0)
dagoude stijlzon opzon ondermaan opmaan ondermaan in ’t zuidenmaan in het teken
wo 1 f18 nov08.2716.2911.3619.1415.21Steenbok
do 2 g1908.2916.2812.0020.2616.09Steenbok
vr 3 a2008.3016.2712.1921.3916.53Waterman
za 4 b2108.3216.2712.3322.5017.35Waterman
zo 5 c2208.3316.2612.45—18.16Vissen
ma 6 d2308.3416.2612.5600.0018.56Vissen
Eerste kwartier maandag 6 december, om 06.22.
di 7 e2408.3616.2513.0701.1019.37Vissen
wo 8 f2508.3716.2513.1902.2220.19Ram
do 9 g2608.3816.2513.3403.3721.05Ram
vr 10 a2708.3916.2513.5204.5621.55Stier
za 11 b2808.4016.2414.1706.1722.50Stier
zo 12 c2908.4116.2414.5407.3923.49Tweelingen
ma 13 d3008.4216.2415.4708.53—Tweelingen
Volle maan maandag 13 december, om 17.09.
di 14 e1 dec08.4316.2416.5809.5300.52Kreeft
wo 15 f208.4416.2418.2310.3701.55Kreeft
do 16 g308.4516.2419.5411.0702.56Leeuw
vr 17 a408.4616.2521.2411.2903.53Leeuw
za 18 b508.4616.2522.5211.4604.46Maagd
zo 19 c608.4716.25—12.0105.36Maagd
ma 20 d708.4816.2600.1612.1406.24Maagd
Laatste kwartier maandag 20 december, om 10.11.
di 21 e808.4816.2601.3912.2807.11Weegschaal
wo 22 f908.4916.2703.0212.4407.59Weegschaal
De zon gaat in de Steenbok op 22 december om 03.42.
do 23 g1008.4916.2704.2413.0408.49Schorpioen
vr 24 a1108.5016.2805.4413.2909.41Schorpioen
za 25 bEerste kerstdag1208.5016.2807.0014.0410.34Boogschutter
zo 26 cTweede kerstdag1308.5016.2908.0514.5111.28Boogschutter
ma 27 d1408.5016.3008.5715.5012.22Steenbok
Nieuwe maan maandag 27 december, om 21.12.
di 28 e1508.5116.3109.3516.5813.14Steenbok
wo 29 f1608.5116.3210.0318.1114.03Steenbok
do 30 g1708.5116.3310.2319.2314.48Waterman
vr 31 a1808.5116.3410.3920.3515.31Waterman

Bijzondere bladzijden

De zonsverduistering van 2 augustus 2027 in Hoorn

Op maandag 2 augustus 2027 schuift de maan voor de zon. In Spanje en Noord-Afrika is de verduistering totaal; in Hoorn bedekt de maan op het hoogtepunt 37 procent van de zon.

Begin 10.09, hoogtepunt 11.05 (de zon staat dan 43° hoog), einde 12.03.

Kijk nooit zonder eclipsbril naar de zon, ook niet als hij voor een groot deel bedekt is.

Kaart en verloop van de verduistering

Zo rekenden Van Nierop en Van Dam

De almanakmakers van Hoorn rekenden met de hand. Het octrooi van 1709 beschermde “de Uitrekening der watergetyden, mitsgaders des Maans op- en ondergang”, en hun rekenboeken, van de Nederduytse Astronomia tot de Nieuwe Hoornse Schatkamer van Van Dam.

Een tabel uit dezelfde tijd laat zien hoe zo’n getal eruitzag: de “Tafel van ’t verschil des tijds tusschen Zon en Maan, Anno 1690” geeft per dag het uur waarop de maan in het zuiden staat, in ware zonnetijd. Dat is de kolom “maan in ’t zuiden” in deze almanak. Hieronder staat die tabel naast onze berekening.

Hoe de familie precies rekende, met welke tafels en hoe vaak ze de maan opnieuw uitrekenden, weten we niet: hun rekenboeken hebben we niet gelezen. De uren van de maan in hun almanak voor 1700 wijken 10 tot 25 minuten af van onze berekening. Deze almanak rekent met Astronomy Engine, op de minuut.

De maantabel van 1690 naast onze berekening: het verschil per dag, in minuten tabel later dan berekend tabel vroeger dan berekend
januari 1690-30-20-100+10+20+301 januari: in de tabel 5.09, berekend 5.01, verschil +8 minuten12 januari: in de tabel 5.45, berekend 5.42, verschil +3 minuten3 januari: in de tabel 6.29, berekend 6.23, verschil +6 minuten4 januari: in de tabel 7.14, berekend 7.05, verschil +9 minuten5 januari: in de tabel 7.56, berekend 7.48, verschil +8 minuten56 januari: in de tabel 8.39, berekend 8.34, verschil +5 minuten7 januari: in de tabel 9.24, berekend 9.22, verschil +2 minuten8 januari: in de tabel 10.14, berekend 10.13, verschil +1 minuten9 januari: in de tabel 11.06, berekend 11.05, verschil +1 minuten10 januari: in de tabel 11.55, berekend 11.56, verschil -1 minuten1011 januari: in de tabel 12.44, berekend 12.47, verschil -3 minuten12 januari: in de tabel 13.29, berekend 13.35, verschil -6 minuten13 januari: in de tabel 14.11, berekend 14.20, verschil -9 minuten14 januari: in de tabel 14.54, berekend 15.04, verschil -10 minuten15 januari: in de tabel 15.37, berekend 15.48, verschil -11 minuten1516 januari: in de tabel 16.21, berekend 16.31, verschil -10 minuten17 januari: in de tabel 17.05, berekend 17.17, verschil -12 minuten18 januari: in de tabel 17.51, berekend 18.06, verschil -15 minuten19 januari: in de tabel 18.40, berekend 18.59, verschil -19 minuten20 januari: in de tabel 19.35, berekend 19.58, verschil -23 minuten2021 januari: in de tabel 20.38, berekend 21.02, verschil -24 minuten22 januari: in de tabel 21.42, berekend 22.08, verschil -26 minuten23 januari: in de tabel 22.45, berekend 23.13, verschil -28 minuten24 januari: in de tabel 23.44, berekend 0.13, verschil -29 minuten25 januari: in de tabel 0.37, berekend 0.13, verschil +24 minuten2526 januari: in de tabel 1.26, berekend 1.08, verschil +18 minuten27 januari: in de tabel 2.12, berekend 1.57, verschil +15 minuten28 januari: in de tabel 2.55, berekend 2.43, verschil +12 minuten29 januari: in de tabel 3.37, berekend 3.27, verschil +10 minuten30 januari: in de tabel 4.17, berekend 4.09, verschil +8 minuten3031 januari: in de tabel 4.59, berekend 4.51, verschil +8 minutenjuli 1690-30-20-100+10+20+301 juli: in de tabel 7.09, berekend 7.01, verschil +8 minuten12 juli: in de tabel 8.01, berekend 7.53, verschil +8 minuten3 juli: in de tabel 8.59, berekend 8.51, verschil +8 minuten4 juli: in de tabel 10.01, berekend 9.54, verschil +7 minuten5 juli: in de tabel 11.02, berekend 11.02, verschil 0 minuten56 juli: in de tabel 12.05, berekend 12.09, verschil -4 minuten7 juli: in de tabel 13.05, berekend 13.13, verschil -8 minuten8 juli: in de tabel 14.01, berekend 14.11, verschil -10 minuten9 juli: in de tabel 14.53, berekend 15.03, verschil -10 minuten10 juli: in de tabel 15.40, berekend 15.51, verschil -11 minuten1011 juli: in de tabel 16.25, berekend 16.36, verschil -11 minuten12 juli: in de tabel 17.07, berekend 17.19, verschil -12 minuten13 juli: in de tabel 17.51, berekend 18.03, verschil -12 minuten14 juli: in de tabel 18.34, berekend 18.47, verschil -13 minuten15 juli: in de tabel 19.20, berekend 19.33, verschil -13 minuten1516 juli: in de tabel 20.07, berekend 20.21, verschil -14 minuten17 juli: in de tabel 20.56, berekend 21.11, verschil -15 minuten18 juli: in de tabel 21.41, berekend 22.02, verschil -21 minuten19 juli: in de tabel 22.31, berekend 22.54, verschil -23 minuten20 juli: in de tabel 23.19, berekend 23.44, verschil -25 minuten2021 juli: in de tabel 0.06, berekend 23.44, verschil +22 minuten22 juli: in de tabel 0.52, berekend 0.32, verschil +20 minuten23 juli: in de tabel 1.34, berekend 1.18, verschil +16 minuten24 juli: in de tabel 2.15, berekend 2.01, verschil +14 minuten25 juli: in de tabel 2.56, berekend 2.44, verschil +12 minuten2526 juli: in de tabel 3.40, berekend 3.26, verschil +14 minuten27 juli: in de tabel 4.21, berekend 4.09, verschil +12 minuten28 juli: in de tabel 5.04, berekend 4.54, verschil +10 minuten29 juli: in de tabel 5.52, berekend 5.43, verschil +9 minuten30 juli: in de tabel 6.44, berekend 6.36, verschil +8 minuten3031 juli: in de tabel 7.41, berekend 7.36, verschil +5 minuten

Gietermakers tabel “Van 't verschil des tijds tusschen Zon en Maan” geeft per dag het uur waarop de maan in het zuiden staat. Wij rekenden hetzelfde uit voor Hoorn, in ware zonnetijd. Het verschil is gemiddeld ongeveer 12 minuten; het loopt elke halve maand op tot bijna een half uur en springt terug rond nieuwe en volle maan.

Alle waarden als tabel
januari 1690
dagtabel (uur)berekend (uur)verschil (min)
15.095.01+8
25.455.42+3
36.296.23+6
47.147.05+9
57.567.48+8
68.398.34+5
79.249.22+2
810.1410.13+1
911.0611.05+1
1011.5511.56-1
1112.4412.47-3
1213.2913.35-6
1314.1114.20-9
1414.5415.04-10
1515.3715.48-11
1616.2116.31-10
1717.0517.17-12
1817.5118.06-15
1918.4018.59-19
2019.3519.58-23
2120.3821.02-24
2221.4222.08-26
2322.4523.13-28
2423.440.13-29
250.370.13+24
261.261.08+18
272.121.57+15
282.552.43+12
293.373.27+10
304.174.09+8
314.594.51+8
juli 1690
dagtabel (uur)berekend (uur)verschil (min)
17.097.01+8
28.017.53+8
38.598.51+8
410.019.54+7
511.0211.020
612.0512.09-4
713.0513.13-8
814.0114.11-10
914.5315.03-10
1015.4015.51-11
1116.2516.36-11
1217.0717.19-12
1317.5118.03-12
1418.3418.47-13
1519.2019.33-13
1620.0720.21-14
1720.5621.11-15
1821.4122.02-21
1922.3122.54-23
2023.1923.44-25
210.0623.44+22
220.520.32+20
231.341.18+16
242.152.01+14
252.562.44+12
263.403.26+14
274.214.09+12
285.044.54+10
295.525.43+9
306.446.36+8
317.417.36+5

De almanakmakers van Hoorn

Achterin

Schoolvakanties, regio Noord

Hoorn valt, met heel Noord-Holland, in regio Noord.

  • Kerstvakantie: 19 december 2026 tot en met 3 januari 2027
  • Voorjaarsvakantie: 20 februari 2027 tot en met 28 februari 2027
  • Meivakantie: 24 april 2027 tot en met 2 mei 2027
  • Zomervakantie: 10 juli 2027 tot en met 22 augustus 2027
  • Herfstvakantie: 16 oktober 2027 tot en met 24 oktober 2027
  • Kerstvakantie: 25 december 2027 tot en met 9 januari 2028

Bron: de Rijksoverheid (schooljaren 2026–2027 en 2027–2028). Scholen mogen van de adviesdata afwijken; kijk in de schoolgids.

Markten in Hoorn

  • Zaterdag: binnenstad, van 9.00 tot 17.00 uur (Nieuwstraat, Gouw, Gedempte Turfhaven en het Breed).
  • Dinsdag: Kersenboogerd, van 8.30 tot 16.00 uur (Betje Wolffplein).
  • Woensdag: Risdam, van 8.30 tot 16.00 uur (bij winkelcentrum de Huesmolen).
  • Voorjaarsmarkt: woensdag 21 april, van 8.30 tot 17.00 uur in de binnenstad (derde woensdag in april).
  • Lappendagmarkt: maandag 16 augustus, van 6.00 tot 15.00 uur in de binnenstad (derde maandag van augustus).
  • Najaarsmarkt: woensdag 10 november, van 9.00 tot 17.00 uur in de binnenstad (woensdag na de tweede dinsdag in november).

Bron: de gemeente Hoorn. De data van 2027 zijn uitgerekend met de regel die de gemeente geeft.

In de almanak van 1700 stond Hoorn al bij de leermarkten: op de maandag na Vastenavond, de donderdag na Pinksteren, 26 juli en 2 november.

Getijden

De almanak van 1700 beloofde op het titelblad de uren van hoog en laag water bij nieuwe en volle maan. Hoorn heeft geen getij meer sinds de Afsluitdijk in 1932 de Zuiderzee afsloot. De echte getijden van vijf havens langs de kust (Den Helder, Harlingen, IJmuiden, Hoek van Holland en Vlissingen) staan op onze pagina Maanfase en getijden.

Wie deze almanakken maakten

In Hoorn rekende de familie Van Nierop en Van Dam anderhalve eeuw lang de tafels voor almanakken uit. De schoenmaker en sterrenkundige Dirck Rembrantsz van Nierop begon daarmee in 1654. In 1709 kreeg Jan Albertsz van Dam octrooi op het uitrekenen van de getijden en van de op- en ondergang van de maan, en de familie Van Dam bleef dat werk doen tot Dirk Jansz van Dam in 1780 overleed. De houtsneden op deze pagina komen uit de almanak voor 1700 van Pieter Rembrantsz van Nierop. Het hele verhaal, met de strijd met Isaac Haringhuysen, staat op de pagina De almanakmakers van Hoorn.

Een oude kaart van Hoorn in vogelvlucht: links de haven met schepen en een windroos, in het midden de stad met straten, grachten en kerken, eromheen vestingwerken en weilanden; rechtsboven een cartouche met „Horna metropolis Westfrisiae”.
Hoorn in 1615, op de kaart die Theodorus Velius zelf tekende: in de cartouche staat „T. Velius de lineauit” (delineavit, ‘heeft getekend’). Ook het Latijnse lofdicht op Hoorn linksonder is ondertekend met „T. Velius”. Het noorden ligt rechtsonder. Velius schreef de Chronyk van Hoorn, die deze almanak als bron gebruikt.Theodorus Velius, 1615 · Westfries Museum, Hoorn · bron · publiek domein

Bronnen

  1. Almanak, na den nieuwen en ouden-stijl, op het jaar 1700, berekend door Pieter Rembrantsz van Nierop (Amsterdam, Gillis Joosten Zaagman), Koninklijke Bibliotheek, Den Haag, 141 E 18; scan op Wikimedia Commons. De Hoornse Almanak 2027 volgt de opbouw van deze almanak, en de houtsneden bij de maanden komen uit dit exemplaar. Publiek domein volgens Commons.
  2. Rijksoverheid, Wanneer zijn de officiële feestdagen in Nederland?. Feestdagen 2027, gelezen op 14 november 2026.
  3. Algemene termijnenwet, artikel 3 (wetten.overheid.nl). Welke dagen algemeen erkende feestdagen zijn.
  4. Rijksoverheid, overzicht schoolvakanties 2026–2027 en 2027–2028; regio’s schoolvakantie. Regio Noord, gelezen op 14 november 2026.
  5. Gemeente Hoorn, Markten in Hoorn. Weekmarkten en jaarmarkten, gelezen op 14 november 2026.
  6. Olfert Dapper, Gedenkwaerdig bedryf der Nederlandsche Oost-Indische maetschappye, op de kuste en in het keizerrijk van Taising of Sina (Amsterdam, Jacob van Meurs, 1670), blz. 499–500; scan op archive.org. De namen van de 24 zonnetermijnen (blz. 499) en het Chinese Nieuwjaar (blz. 500), op de scan nagelezen.
  7. Etymologiebank (Instituut voor de Nederlandse Taal): de lemma’s louwmaand, sprokkelmaand, lentemaand, gras, bloeien, juni, hooimaand, oogst, herfst, oktober, november en winter. Bron van de oude maandnamen, met daarin het Etymologisch woordenboek van het Nederlands (Philippa e.a.), De Vries (1971) en Franck en Van Wijk (1936). Gelezen op 14 november 2026.
  8. Kermis Hoorn (de organisatie), voorpagina, programma en bericht over het vuurwerk. De data van de kermis van 2027; voor het vuurwerk alleen de datum van 2026 (die van 2027 is nog niet bekend). Gelezen op 14 november 2026.
  9. Gemeente Hoorn, Kermis. De regel voor de data van de kermis, gelezen op 14 november 2026.
  10. Gemeente Hoorn, Intocht Sinterklaas. De intocht in de haven (2026), gelezen op 14 november 2026.
  11. Iournael ofte Beschrijvinghe van de wonderlijcke reyse, gedaen door Willem Cornelisz. Schouten van Hoorn (Hoorn, Isaac Willemsz voor Jan Jansz Deutel, 1648); scan van de John Carter Brown Library op archive.org. Kaap Hoorn (blz. 17), het vertrek (eerste bladzijde), de brand van het jacht Hoorn (blz. 14) en de thuiskomst (blz. 52), op de scan nagelezen.
  12. M. Rijks (red.), The Correspondence of Dirck Rembrantsz van Nierop (1610–1682), Huygens ING, Den Haag 2012 (pdf van de KNAW). De brieven van 1659, het octrooi van 1709 en de data van de familie Van Nierop en Van Dam; gedrukte bladzijden.
  13. Th. Velius, Chronyk van Hoorn (uitgave 1740), Bayerische Staatsbibliothek. Bossu in Hoorn, 12 oktober 1573 (blz. 400), op de scan nagelezen.
  14. Astronomy Engine (Don Cross), de rekenmotor. Zon, maan, schijngestalten, verduisteringen en jaargetijden, berekend voor Hoorn (52,64° N, 5,06° O).

Deel dit verhaal

Alle pagina’s over het Hoorn van Cellarius

Vond je dit nuttig? Trakteer me op een koffie ☕