Chinese astrologie
De Vier Pilaren (BaZi): wat het is en hoe het wordt berekend
BaZi, in het Chinees 八字 ('acht tekens'), is een traditionele manier om een moment, meestal een geboorte, vast te leggen in vier pilaren. Op deze pagina leggen we uit wat die pilaren zijn, hoe ze worden berekend en waar scholen het oneens zijn. Alles wat we vaststellen, noemen we met zijn bron; waar de bronnen het niet eens zijn of iets niet te bevestigen is, zeggen we dat. Je kunt je eigen pilaren uitrekenen met de BaZi-calculator.
Wat is BaZi?
BaZi, ook 四柱八字 (de Vier Pilaren) genoemd, beschrijft een moment met vier pilaren: de pilaar van het jaar, van de maand, van de dag en van het uur. Elke pilaar is een paar van één hemelse stam en één aardse tak. Vier pilaren van twee tekens zijn samen acht tekens: 八字.
In de traditie die de Chinese Wikipedia beschrijft, vormt de stam van de dagpilaar, de dagmeester, het middelpunt van een kaart. De andere stammen en de takken worden daartegenover gelezen, onder meer met de tien goden.
Wij rekenen alleen uit en leggen uit. BaZi is een traditioneel systeem: een kaart beschrijft de klassieke kenmerken van een geboortemoment en voorspelt niets.
Hemelse stammen, aardse takken en de zestigcyclus
Er zijn tien hemelse stammen (天干): 甲 jiǎ, 乙 yǐ, 丙 bǐng, 丁 dīng, 戊 wù, 己 jǐ, 庚 gēng, 辛 xīn, 壬 rén, 癸 guǐ. Ze komen in paren, steeds een yang-stam en een yin-stam, en horen bij de vijf elementen: 甲 en 乙 hout, 丙 en 丁 vuur, 戊 en 己 aarde, 庚 en 辛 metaal, 壬 en 癸 water.
Er zijn twaalf aardse takken (地支): 子 zǐ (rat), 丑 chǒu (os), 寅 yín (tijger), 卯 mǎo (konijn), 辰 chén (draak), 巳 sì (slang), 午 wǔ (paard), 未 wèi (geit), 申 shēn (aap), 酉 yǒu (haan), 戌 xū (hond), 亥 hài (varken). Hun elementen: 子 en 亥 water, 寅 en 卯 hout, 巳 en 午 vuur, 申 en 酉 metaal, 辰, 戌, 丑 en 未 aarde.
Laat je stam en tak tegelijk doorlopen, dan ontstaat na zestig stappen weer 甲子: de zestigcyclus (六十甲子, 10 en 12 hebben 60 als kleinste gemene veelvoud). Alleen een yang-stam met een yang-tak en een yin-stam met een yin-tak komen voor, dus er zijn zestig van de honderdtwintig combinaties.
Hoe elke pilaar wordt bepaald
Het jaar
Het jaar verandert op het exacte moment van Lìchūn (立春), wanneer de Zon 315° ecliptische lengte bereikt, rond 4 februari: niet op het Chinese nieuwjaar en niet op 1 januari. Binnen zo'n jaar is de stam (jaar − 4) modulo 10 en de tak (jaar − 4) modulo 12.
De maand
De maand verandert bij elk van de twaalf jie (節), de zonnetermen op elke 30° zonnelengte: Lìchūn 315° (maand 寅), Jīngzhé 345° (卯), Qīngmíng 15° (辰), Lìxià 45° (巳), Mángzhòng 75° (午), Xiǎoshǔ 105° (未), Lìqiū 135° (申), Báilù 165° (酉), Hánlù 195° (戌), Lìdōng 225° (亥), Dàxuě 255° (子) en Xiǎohán 285° (丑). De twaalf andere zonnetermen (de zhongqi) zijn geen maandgrens. De maandstam volgt uit de stam van het jaar met de regel van de vijf tijgers (五虎遁): 甲 en 己 beginnen met 丙寅, 乙 en 庚 met 戊寅, 丙 en 辛 met 庚寅, 丁 en 壬 met 壬寅, 戊 en 癸 met 甲寅; elke volgende maand telt één stam door.
De dag
De dagpilaar is een doorlopende telling van zestig dagen, onafhankelijk van maan en jaar. Vier onafhankelijke ijkpunten komen overeen: 1 januari 2000 is 戊午, 27 januari 2019 is 甲子, 10 februari 2024 is 甲辰 en 1 april 2006 is 庚申. Met het juliaanse dagnummer (JDN) is de stam 1 + mod(JDN − 1, 10) en de tak 1 + mod(JDN + 1, 12); die formule komt van Y.T. Liu.

Het uur
Een dag heeft twaalf dubbeluren van twee uur: 子 van 23:00 tot 01:00, 丑 van 01:00 tot 03:00, enzovoort tot 亥 van 21:00 tot 23:00. De uurstam volgt uit de stam van de dag met de regel van de vijf ratten (五鼠遁): 甲 en 己 beginnen met 甲子, 乙 en 庚 met 丙子, 丙 en 辛 met 戊子, 丁 en 壬 met 庚子, 戊 en 癸 met 壬子. Welke tijd telt, de klok of de ware zonnetijd, en wat er rond 23:00 gebeurt, behandelen we hieronder; de klassieke bron voor de verzen en voor de dagwissel staat in het onderdeel 'Wat de klassieke bron zegt'.
Lìchūn en het Chinese nieuwjaar
Het volksdier van je geboortejaar (de rat, de os, ...) verandert op het Chinese nieuwjaar; de jaarpilaar van BaZi verandert op Lìchūn. In 2026 viel Lìchūn op 4 februari (04:02 in Hongkong) en het Chinese nieuwjaar op 17 februari. Wie tussen 4 en 17 februari 2026 is geboren, heeft het BaZi-jaar 丙午 (paard), terwijl het volksdier nog de slang is.
Onze Chinese zodiac calculator volgt het Chinese nieuwjaar en noemt Lìchūn als aparte regel. De BaZi-calculator volgt overal Lìchūn. Een derde lezing, de jaarwissel op de winterzonnewende (冬至換年), wordt in discussies genoemd, maar we konden die in de geraadpleegde bronnen niet bevestigen; we gebruiken hem niet.
Waar scholen verschillen, en wat wij kiezen
Bij BaZi verschillen echte scholen op een paar punten. Bij elk punt zeggen we wat er verschilt en wat deze site doet; elke keuze is aan te passen of zichtbaar op de kaart.
- De jaargrens
- Lìchūn (de standaard van de Ziping-traditie) of het Chinese nieuwjaar (de volksastrologie). Wij: Lìchūn.
- De maandgrens
- Alleen de twaalf jie zijn maandgrenzen. Wie de grenzen van de Chinese maan of de zhongqi gebruikt, rekent verkeerd: de maandpilaar kan dan tot ongeveer dertig dagen verschuiven. Wij: de twaalf jie, uit de zonnelengte.
- De tijd voor dag en uur
- Ware zonnetijd (lengtecorrectie plus tijdsvereffening) tegenover de kloktijd of alleen de lengtecorrectie. Veel Chinese rekenhulpen gebruiken de kloktijd; bazi-calculator.com, masterseanchan.com en OpenFate bieden de ware zonnetijd. Het verschil kan een uurblok zijn en soms de dag. Wij: ware zonnetijd als standaard, de kloktijd ernaast als die verschilt. De jie-momenten zijn absolute momenten en worden nooit met de ware zonnetijd vergeleken.
- Het zi-uur
- Drie lezingen komen voor. School A: de dag wisselt om 23:00. School B (夜子時): de dag wisselt om 00:00 en het late zi-uur (23:00 tot 24:00) krijgt de uurstam van de volgende dag. Een volksalmanak laat het zi-blok bij de kalenderdatum. Dezelfde geboorte (15 maart 2025, 23:30) geeft 甲申 + 甲子 volgens A en 癸未 + 甲子 volgens B. Wij: B als standaard, A als instelling, en bij een geboorte tussen 23:00 en 00:00 tonen we beide. Een dagwissel om 00:00 heeft een klassieke grondslag (三命通會, 〈論時刻〉, zie hieronder); een wissel om 23:00 vonden we in geen klassieke tekst.
- De verborgen stammen
- De standaardtabel verschilt van enkele varianten (bijvoorbeeld 午 zonder 己, of 亥 met 戊 erbij). Wij: de standaardtabel; de varianten noemen we hier.
- De namen van de nayin
- Sommige namen verschillen per bron (泉中水 of 井泉水, 沙中金 of 砂中金); het element is overal gelijk. Wij: één naam.
- De startleeftijd van de geluksperioden
- Bronnen rekenen de rest verschillend af: 3 jaar en 4 maanden tegen 3 jaar voor dezelfde kaart. Wij: de exacte momenten, en de conventie staat bij het resultaat.
- Het zuidelijk halfrond
- Er is geen overeenstemming. De ene lezing past niets aan (de kalender is overal gelijk), een tweede keert de maandtak om en leidt de maandstam opnieuw af, een derde keert de tak om en laat de stam staan. Jaar, dag en uur blijven in alle lezingen gelijk. Wij: niets aanpassen; de twee andere lezingen als keuze, met het label van de school.
- Man, vrouw en anders
- De klassieke regel voor de richting van de geluksperioden kent alleen man en vrouw (yang-man en yin-vrouw vooruit). Voor 'anders' of 'liever niet zeggen' bestaat geen klassieke regel; wij tonen dan beide reeksen en zeggen dat dit een keuze van de site is.
Wat de klassieke bron zegt
De oudste bron die we zelf hebben nagelezen is 《三命通會》 (Ming, 萬民英), boekdeel 2 (卷二), in de editie van de Chinese Wikisource. Twee passages zijn voor deze pagina van belang: de dagwissel rond het zi-uur en de liedverzen van de vijf tijgers en de vijf ratten.
De dag en het zi-uur. In 〈論時刻〉 staat het volgende. Het eerste deel van het zi-uur ligt vóór middernacht en hoort bij gisteren; het tweede deel ligt na middernacht en hoort bij vandaag. De kalenderdag wisselt dus op 00:00, midden in het zi-uur. Dat is de grondslag van onze standaard, school B. Geen van de klassieke teksten die we hebben nagelezen stelt een dagwissel om 23:00. Die lezing is modern en volgt uit de regel van de vijf ratten, die het hele zi-uur (23:00 tot 01:00) bij één dagstam rekent. Daarom blijft school A een instelling. Welke uurstam het late zi-uur krijgt, staat in de klassieke tekst niet; die keuze (de stam van de volgende dag) is een lezing van school B.
De liedverzen. In 〈論遁月時〉 staan beide regels als «古歌», een 'oud lied': de regels zijn dus ouder dan het boek zelf. De namen 'vijf tijgers' en 'vijf ratten' komen in de tekst niet voor; het zijn latere benamingen.
Wat we niet hebben kunnen bevestigen. Dat de regel van de vijf ratten uit 《淵海子平》 komt, een veelgehoorde bewering, vonden we niet terug in de Wikisource-editie van dat werk (een gedeeltelijke boektekst). Een oudere vindplaats van de liederen dan 三命通會 hebben we niet gecontroleerd.
若子時,則上半時在夜半前,屬昨日;下半時在夜半後,屬今日。亦猶冬至得十一月中氣,一陽來復,為天道之初耳。
古歌曰:甲己之年丙作首,乙庚之歲戊為頭,丙辛之歲尋庚上,丁壬壬位順行流,更有戊癸何處起,甲寅之上好追求。
古歌曰:甲己還加甲,乙庚丙作初,丙辛從戊起,丁壬庚子居,戊癸何方發,壬子是直途。
De Wikisource-editie van de 四庫全書 schrijft 甲巳 en 嵗 waar andere drukken 甲己 en 歲 hebben; hier staan de gangbare tekens. Beide edities lezen 壬子是直途.
De dagmeester, tien goden, verborgen stammen en nayin
De dagmeester (日主) is de stam van de dagpilaar. De tien goden (十神) geven voor elke andere stam de relatie met de dagmeester: zelfde element is 比肩 (zelfde polariteit) of 劫財 (andere); wat de dagmeester voortbrengt is 食神 (zelfde) of 傷官 (andere); wat hij beheerst is 偏財 (zelfde) of 正財 (andere); wat hem beheerst is 七殺 (zelfde) of 正官 (andere); wat hem voortbrengt is 偏印 (zelfde) of 正印 (andere). De namen zijn traditionele benamingen en niet letterlijk bedoeld; onze Nederlandse namen zijn eigen vertalingen (zie de woordenlijst hieronder).
De verborgen stammen (藏干) zijn de één tot drie stammen die elke aardse tak 'verbergt'; de eerste is de hoofdkracht (本氣). Voorbeeld: 寅 verbergt 甲, 丙 en 戊. We gebruiken de standaardtabel.
De nayin (納音, 'klankelement') geeft aan elk paar opeenvolgende pilaren van de zestigcyclus een naam uit een lijst van dertig, bijvoorbeeld 甲子 en 乙丑 samen 海中金, 'metaal in de zee'. Het systeem komt uit de klassieke teksten (het werk 三命通會 beschrijft het) en wordt traditioneel aan 鬼谷子 en 東方朔 toegeschreven.
Onze calculator telt ook hoe vaak elk element in de acht zichtbare tekens voorkomt. Dat is een telling zonder weging; wij beoordelen niet of een dagmeester 'sterk' of 'zwak' is.

De geluksperioden
De geluksperioden (大運) zijn perioden van tien jaar. Ze volgen elkaar op in de volgorde van de zestigcyclus vanaf de maandpilaar. De richting hangt af van de stam van het jaar en het geslacht: bij een yang-jaarstam (甲 丙 戊 庚 壬) en een man, en bij een yin-jaarstam en een vrouw, gaat de reeks vooruit; anders achteruit (陽男陰女順排).
De startleeftijd volgt uit de tijd tussen de geboorte en de volgende jie (vooruit) of de vorige jie (achteruit): drie dagen is één jaar, één dag is vier maanden, één uur is vijf dagen. Zie de keuzes hierboven voor de afronding.
Herkomst
De eerste stap, volgens de Chinese Wikipedia, was jaargericht. In de Tang-tijd rekent 李虛中 (762 tot 813) met jaar, maand en dag ('drie pilaren') en met de nayin; de dichter 韓愈 prijst hem in een grafschrift. In de Song-tijd wordt 徐子平 genoemd als degene die de uurpilaar toevoegt, zodat vier pilaren ontstaan, en de methode heet daarom 子平法; de levensloop van 徐子平 is in de standaardgeschiedwerken niet bevestigd, dus zijn rol is traditie.
Uit de Song komen ook 徐大升, die zijn leer doorgaf in het werk dat later 淵海子平 ging heten, en 廖中 met 五行精紀. In de Ming-tijd stelt 萬民英 de encyclopedie 三命通會 samen, die in de 四庫全書 is opgenomen; 張楠 schrijft 神峰通考. In de Qing-tijd schrijft 沈孝瞻 子平真詮 ('de maand is leidend') en annoteert 任鐵樵 滴天髓闡微, de bron van de moderne lezing van sterkte en balans. In de Republikeinse tijd (1912 tot 1949) moderniseren en populariseren onder anderen 徐樂吾 en 袁樹珊 de leer.
Dit is wat de Chinese Wikipedia en haar bronnen vertellen; primaire klassieke teksten hebben wij hier niet zelf nagelezen.
Zelf narekenen: 1 januari 2000, 12:00 in Beijing
Jaar. Lìchūn 2000 viel op 4 februari, na deze datum. We zitten dus nog in het BaZi-jaar 1999: (1999 − 4) modulo 60 = 15, de combinatie 己卯.
Maand. De laatste jie vóór 1 januari 2000 was Dàxuě (zonnelengte 255°, rond 7 december 1999): de maandtak is 子. Bij jaarstam 己 begint de eerste maand (寅) met 丙; 子 is de tiende maand na 寅, dus de stam is 丙 plus 10 = 丙. Maandpilaar: 丙子.
Dag. Het juliaanse dagnummer van 1 januari 2000 is 2.451.545. Stam = 1 + mod(2.451.544, 10) = 5 (戊), tak = 1 + mod(2.451.546, 12) = 7 (午). Dagpilaar: 戊午.
Uur. 12:00 op de klok in Beijing is op ware zonnetijd ongeveer 11:42: nog steeds het dubbeluur 午 (11:00 tot 13:00). Bij dagstam 戊 begint 子 met 壬; 午 is het zevende uur, dus de stam is 壬 plus 6 = 戊. Uurpilaar: 戊午.
De vier pilaren zijn dus 己卯, 丙子, 戊午, 戊午. Je kunt het controleren met de calculator.
Wat BaZi niet is
BaZi is een traditioneel systeem, geen wetenschappelijk onderzoek, en deze pagina's maken geen voorspelling. Een enkele pilaar zegt niets vast over een leven. We geven geen medisch, financieel of relatieadvies en beoordelen niet wat een kaart 'betekent' voor jouw keuzes.
Elk voorbeeld dat we gebruiken rekenen we zelf na: bij ons onderzoek vonden we voorbeeldkaarten op een leersite waarvan de dagpilaar niet klopt met de zestigcyclus.
Veelgestelde vragen
Wat is mijn BaZi-jaarpilaar als ik in januari of begin februari ben geboren?
Dat hangt af van het exacte moment van Lìchūn (rond 4 februari). Wie ervoor is geboren, hoort nog bij het vorige BaZi-jaar, ook als het kalenderjaar al is veranderd. De calculator toont het moment van Lìchūn van jouw jaar.
Waarom wijkt mijn kaart af van een andere BaZi-site?
Vaak om één van deze redenen: de tijd (klok tegenover ware zonnetijd), het zi-uur (dagwisseling om 23:00 of 00:00), de jaargrens (Lìchūn tegenover het nieuwjaar), een andere tabel voor de verborgen stammen, of een fout in de andere site. Onze kaart noemt de gebruikte regels en toont bij een verschil de andere uitkomst.
Wat is ware zonnetijd en waarom gebruiken jullie die?
Ware zonnetijd is de tijd naar de echte stand van de zon op je geboorteplaats: klok min zomertijd, plus een lengtecorrectie van 4 minuten per graad ten opzichte van de standaardmeridiaan, plus de tijdsvereffening (tot ongeveer 16 minuten). Het kan het uurblok veranderen. Veel Chinese rekenhulpen gebruiken de kloktijd; wij tonen beide.
Wat als ik mijn geboortetijd niet weet?
Dan krijg je drie pilaren (jaar, maand en dag). We nemen geen middag als geboortetijd aan. Valt er op je geboortedag een jie, dan melden we dat jaar of maand van het uur afhangen.
Wat zijn de tien goden?
Tien namen voor de relatie van een stam met de dagmeester (zelfde element, wat hij voortbrengt, beheerst, enzovoort), in twee polariteiten. Het zijn traditionele benamingen; ze zeggen niets over goden in letterlijke zin.
Wordt er iets bewaard of verstuurd?
Nee. De berekening gebeurt in je browser. We tellen alleen anoniem hoe vaak de calculator een uitkomst geeft, nooit wat je invult.
Woordenlijst
Hanzi en pinyin staan voorop en zijn altijd te zien. De Engelse termen zijn de gangbare uit de Engelse BaZi-literatuur; de Nederlandse namen zijn onze eigen vertalingen en geen vaste standaard: er bestaat geen eenduidige officiële lijst.
| Hanzi | Pinyin | Engels | Nederlands (onze vertaling) |
|---|---|---|---|
| 八字 | bāzì | Eight Characters (BaZi) | Acht karakters (BaZi) |
| 四柱 | sìzhù | Four Pillars | Vier pilaren |
| 天干 | tiāngān | Heavenly Stems | Hemelse stammen |
| 地支 | dìzhī | Earthly Branches | Aardse takken |
| 日主 | rìzhǔ | Day Master | Dagmeester |
| 十神 | shíshén | Ten Gods | Tien goden |
| 藏干 | cánggān | Hidden Stems | Verborgen stammen |
| 納音 | nàyīn | Nayin (tonal element) | Nayin (klankelement) |
| 大運 | dàyùn | Luck Periods | Geluksperioden |
| 節 | jié | jie (month boundary) | jie (maandgrens) |
| 立春 | lìchūn | Lichun, Beginning of Spring | Lichun, begin van de lente |
| 子時 | zǐshí | Zi hour (23:00 to 01:00) | Zi-uur (23:00 tot 01:00) |
| 真太陽時 | zhēntàiyángshí | True Solar Time | Ware zonnetijd |
Bronnen
Gecontroleerd op 9 november 2026. De rekenregels zijn nagerekend met een onafhankelijke implementatie; de verhalen over herkomst volgen de genoemde bronnen en zijn niet uit primaire teksten gecontroleerd.
- Wikipedia (zh), 八字命学: https://zh.wikipedia.org/wiki/八字命学
- Wikipedia (zh), 八字: https://zh.wikipedia.org/wiki/八字
- Y.T. Liu, Chinese Calendar: Sexagenary Cycle (de formule voor de dagpilaar): https://ytliu0.github.io/ChineseCalendar/sexagenary.html
- Hong Kong Observatory, de 24 zonnetermen (tijden 2026): https://www.hko.gov.hk/tc/gts/astronomy/Solar_Term.htm
- Clarify HK, How to calculate the BaZi month pillar: https://clarifyhk.com/learn/bazi/calendar/five-tigers-method
- Buyiju, 八字命理基础知识 (tabellen, tien goden, verborgen stammen): https://www.buyiju.com/bzzs/bzml.html
- Yixiangqiankun, 八字排盘时柱怎么推算 (het late zi-uur): https://www.yixiangqiankun.com/130852.htm
- bazi-calculator.com, Instructions en What is Real Solar Time?: https://bazi-calculator.com/instructions.php
- OpenFate wiki, Day Pillar Calculation: https://wiki.openfate.ai/en/bazi/calendar/day-pillar-calculation
- Lingxi, Southern Hemisphere Bazi Chart: https://asklingxi.com/en/wiki/bazi/nanbanqiu
- Australian I Ching Association (陈炎枝), 南半球八字: https://www.auiching.com/article_feng_10.html
- Afandream, Lichun or Lunar New Year?: https://afandream.com/en-IN/blog/lichun-or-lunar-new-year
- Buyiju, 什么是十年大运: https://buyiju.com/bzzs/mingli/3401.html
- Wikipedia (en), Wuxing (Chinese philosophy): https://en.wikipedia.org/wiki/Wuxing_(Chinese_philosophy)
- Wikipedia (zh), 納音五行: https://zh.wikipedia.org/wiki/納音五行
- 三命通會 (萬民英, 四庫全書本), boekdeel 2, 〈論時刻〉 en 〈論遁月時〉 (Chinese Wikisource): https://zh.wikisource.org/wiki/三命通會_(四庫全書本)/卷02
- Unicode Unihan Database 18.0.0 (traditionele vormen en pinyin van de nayin en de tien goden): https://www.unicode.org/Public/UCD/latest/ucd/
- Wikipedia (zh), 渊海子平 en 子平真诠: https://zh.wikipedia.org/zh-cn/渊海子平
- IANA Time Zone Database en Wikipedia (en), Time in China: https://en.wikipedia.org/wiki/Time_in_China