Rekenhulp · Arabische astrologie
Planeeturen
De astrologen verdeelden de dag van zonsopkomst tot zonsondergang in twaalf uren, en de nacht van zonsondergang tot zonsopkomst in nog eens twaalf. In de zomer is een daguur lang en een nachtuur kort. Elk uur heeft een planeet; de dag heet naar de planeet van zijn eerste uur.
Hoe de berekening werkt
- Twaalf gelijke delen tussen zonsopkomst en zonsondergang, en twaalf tussen zonsondergang en de volgende zonsopkomst. Zonsopkomst en -ondergang: de bovenrand van de Zon aan de horizon, met de gewone straalbreking.
- Het eerste uur van zondag is van de Zon, het tweede van „de volgende, lagere planeet” Venus, dan Mercurius, de Maan, Saturnus, Jupiter en Mars, enzovoort. Vierentwintig uur later valt het eerste uur aan de Maan: maandag.
- De planeetdag begint bij zonsopkomst, niet om middernacht. Een uur voor de dageraad hoort dus nog bij de nacht van de dag ervoor.
De eigen kanttekening van al-Bīrūnī
Al-Bīrūnī vond de Indiase manier, een dag van zonsopkomst tot zonsopkomst met gelijke uren en één planeet voor de hele dag, „de redelijkste methode”. Over de ongelijke uren van zijn eigen astrologen schreef hij dat „deze manier van verdelen tegen de natuur ingaat”.
Bron: al-Bīrūnī, Boek van onderricht (1029), §390–391, vertaling R. Ramsay Wright (1934), blz. 237–238.